را بعيوب نفس و آفات عملش آگاه نمود و راههاى نفوذ شيطان را در وجود او به او نماياند چنين كسى بجاى عيب جوئى از ديگران به خود مشغول مىشود و تا آنجا پيش ميرود كه خود را از سوء رفتار و كردار از همه بدتر مىبيند و هر كه را غير خود ببيند متقىتر و بهتر از خود مى - پندارد و اين حال بهترين حالات بنده است بلكه در بعضى اخبار آمده كه اين صفت آخرين مرتبه از صفات حسنه و تمام امر است ، و اگر تصور اين مطلب برايت مشكل باشد كه چگونه ممكن است كه مؤمن همهء مردم را از خود بهتر بداند در حالى كه در بين مردم فساق و نابكارانى هستند كه از انجام هر گناه كبيره اى علنا روى گردان نبوده و بهر معصيتى دست ميزنند و مسلما او از آنها متقىتر خواهد بود و اين امر احتمالش هم دشوار است تا چه رسد بقطع و يقين ؟ مىگويم تصور اين حقيقت پس از تأمل در حال كسانى كه خوف و عشق و شوق بر دلهاى آنان غالب آمده بگونه اى كه قلب آنها را مالك گشته و بر درون و سر آنها تسلط يافته و آثارش در اعضاء و حواس آنها آشكار گشته است برايت ميسر خواهد شد ، زيرا چنين افرادى را ميبينى كه بخلاف حس حكم ميكنند ، آيا آن مثل معروف را نشنيده اى كه « مار گزيده از ريسمان سفيد و سياه هم مىترسد » با اينكه يقين دارد كه ريسمان نمىتواند ضررى به كسى بزند ، و آيا شرح حال كسانى كه شوق و محبت بر آنها غالب آمده نشنيده اى كه چه بسا با آتش بدن آنها سوزانيده مىشود و آنها بخاطر غلبهء لذت وصال احساس درد و رنج نمىكنند ، مؤمن هم آنگاه كه عظمت مولايش بر او تجلى كند و مراتب عطوفت و مهربانى و عنايت حضرت حق تعالى بر او معلوم گردد و از طرف ديگر
اسرار الصلوة ( فارسي ) — صفحة 122
مساهمون: رضا رجب زاده
ص١٢٢