فوائد شناخت « اسباب النزول »
فائدهء اوّل شناخت « اسباب النزول » - بازيافتن وجه و راز حكمت الهى در نحوهء تشريع و قانونگذارى :
از طريق آشنائى با « اسباب النزول » مىتوانيم حكمت الهى را - در مورد قوانينى كه از رهگذر نزول آيات به مردم اعلام شده است - بازيابيم . اين آگاهى هم به حال مؤمنين سودمند است و هم كافران را به كار مىآيد :
اما مؤمنين ، اين آگاهى بر مراتب ايمان آنها مىافزايد ، و شوق و تمايل آنان را در اجراء اين قوانين و عمل به مضامين قرآن كريم بر مىانگيزد ، چون در صورت اطلاع بر « اسباب النزول » ، مصالح و مزايا و حكمتهائى كه به اين احكام و قوانين مربوط است - مصالح و مزايائى كه به خاطر آنها آيه و يا آياتى نازل شد و متضمن احكام و قوانين خاصى است - براى آنها كاملا روشن مىگردد .
اما كافر - در صورتى كه منصف باشد - به اين نتيجه مىرسد كه قانونگذارى اسلام بر اساس رعايت مصالح انسانى پى ريزى شده است ، نه بر استبداد و زورگوئى و طغيان و ارضاء هوس . به ويژه اگر همين كافر خط سير اين قانونگذارى و حركت تدريجى آن را مورد مطالعه قرار دهد احيانا بارقهء ايمان در قلبش راه يافته ، و محيط و فضاى جان و روانش روشن شده ، و پردهء ابهام و انكار از روى آن به يكسو مىافتد ] .
فائده دوم شناخت « اسباب النزول » - تخصيص حكم به سبب از ديدگاه كسانى كه ملاك را عبارت از خصوص سبب مىدانند نه عموم لفظ :
[ در توضيح اين فائده مىتوان گفت : گاهى آياتى نازل مىگشت كه داراى تعبيرى عام بوده و حكم آن ، ظاهرا به همهء مردم مربوط مىشد ، اما سبب نزول آن آيه و يا آيات عبارت از جريانى بود كه به فرد و يا افراد خاصى ارتباط داشت . بر طبق نظريهء دانشمندانى كه معيار حكم را عبارت از خاص بودن سبب مىدانند و عام بودن تعبير را ملاك قرار
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 75
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص٧٥