( اسراء : 85 ) :
ترا در بارهء روح مورد سؤال قرار مىدهند ، در پاسخ بگو : روح از امر « كن » كه از سوى پروردگارم صادر شده است پديد آمده ، و در بارهء روح جز اطلاعات ناچيز ، معلوماتى كافى و رسا در اختيار شما قرار نگرفته است .
در بارهء اين آيه و سبب نزول آن بحث و بررسى بسيار گسترده و عميقى را در همين كتاب در پيش داريم .
3 - مطالب مربوط به آينده « لحظهء وقوع قيامت » :
و سر انجام گاهى سبب نزول آيات عبارت از پاسخ به سؤالى بود كه اين سؤال به مسألهاى مربوط مىشد كه در آينده روى مىداد . چنان كه چند بار مشركين مكّه از پيامبر اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در بارهء زمان و لحظهء وقوع قيامت سؤال كردند كه سؤال آنها با يك تعبير در دو جاى قرآن ، يعنى سورهء اعراف و سورهء نازعات مطرح شده است .
مورد اوّل ( در سورهء اعراف ) :
« يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها . قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ لا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً » ( اعراف : 187 ) :
از تو راجع به لحظهء وقوع قيامت سؤال مىكنند كه لنگر اندازى ، يعنى وقوع آن در چه زمانى صورت مىگيرد . اى پيامبر بگو : علم و آگاهى از وقوع ناگهانى اين لحظه و زمان نزد پروردگارم ( در مخزن و گنجو رغيب ) محفوظ و مستور است و وقت و زمان وقوع آن را جز خود او ظاهر نمىسازد . وقوع قيامت - به خاطر عظمت و شدّت آن - بر اهل آسمانها و زمين گران و طاقت فرسا است كه نمىتوانند آن را تحمل كنند اين لحظهء هولناك و سنگين فقط به صورتى دفعى و ناگهانى و پيش بينى نشده بر شما فرا مىرسد ، تا هرچه بيشتر هول انگيزتر باشد . « 27 »
على بن ابراهيم قمى در تفسير خود آورده است : قبيلهء قريش ، عاص بن وائل سهمى ، و نضر بن حارث بن كلده ، و عقبة بن ابى معيط را به صوب « نجران » گسيل داشتند تا مسائلى را از يهوديان فرا گرفته و آنها را با رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در ميان گذاردند .
طى پرسشهائى كه با آنحضرت در ميان گذاشتند اين سؤال را به ميان آوردند كه لحظهء وقوع قيامت در چه زمانى فرا مىرسد ؟ آيهء مورد بحث در پاسخ به چنين سؤالى نازل
هامش
27 - با استفاده از مجمع البيان 4 / 506 .