شگرف برشمرده و فرموده است : « وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ » . اين آيه در سورهء « ن و القلم » آمده است كه از نظر ترتيب نزول ، بلافاصله پس از اولين سورهء قرآن ، يعنى سورهء علق قرار دارد .
بنابراين معقول نيست خداوند متعال خلق و خوى پيامبرش را در آغاز بعثتش عظيم برشمرده ، و سپس او را از رهگذر پارهاى از حالات ناخوشآيند اخلاقى مورد سرزنش قرار دهد ، و وى را به خاطر توجه به اغنياء - آن هم اغنيائى كافر - و نيز به علت بى اعتنائى به فقراء - آن هم فقرائى مؤمن و پوياى هدايت - نكوهش كند ! ؟
همان خدائى كه به همين پيامبرش فرمود :
« وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ ، وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ » ( شعراء : 214 ) :
معاشران و خويشاوندان نزديك خود را از عذاب الهى بيمناك ساز ، و پر و بالت را براى پيروان با ايمان خود فرو نه و نسبت به آنها متواضع باش .
مىدانيم سورهء شعراء از سور مكى است ، و از سياق آيه استفاده مىشود كه در اوائل دعوت پيامبر اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) نازل گرديد .
بدينسان بايد راجع به سبب نزول سورهء عبس ، آيهء زير را در مد نظر قرار داد كه آنحضرت نبايد هيچ اعتنائى به دنيا و اهل دنيا و دنياپرستان داشته باشد ، آنجا كه مىفرمايد :
« لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى ما مَتَّعْنا بِه أَزْواجاً مِنْهُمْ وَلا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَناحَكَ لِلْمُؤْمِنِينَ » ( حجر : 88 ) :
به تمتعات و بهره هائى كه ما در اختيار افرادى از آنان قرار داديم خيره مشو و چشم مدوز و بر آنان اندوهگين مباش و پر و بال خويش را براى افراد با ايمان فرو نه و نسبت به آنان تواضع را در پيش گير .
و نيز بايد به اين آيه توجه نمود كه مىگويد :
« فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ » ( حجر : 94 ) :
بدانچه مأمور هستى بانگ برآور و مردم را آشكارا به اسلام فراخوان و از مشركين اعراض كرده و از آنان روى گردان باش .
آيات سورهء حجر در اوائل دعوت علنى پيامبر اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) نازل گرديد . آيا مىتوان تصور كرد كه چنين پيامبرى از مؤمنان روى برگرداند ، در حالى كه موظف
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 51
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص٥١