در چنين لحظاتى بود كه جبرائيل ( عليه السلام ) فرود آمد و گفت : اى محمد اين را بستان و بگير . خدا ترا در بارهء خاندانت تهنيت گفته . آنگاه جبرائيل سورهء « هل اتى » را بر آنحضرت خواند . « 12 »
سخن ابن شهراشوب سروى در بارهء سبب نزول سورهء « هل اتى » :
وى مىنويسد :
ابو صالح و مجاهد و ضحاك ، و حسن [ بصرى ] ، و عطاء ، و قتاده ، و مقاتل ، و ليث ، و ابن عباس ، و ابن مسعود ، و ابن جبير ، و عمرو بن شعيب ، و حسن بن مهران ، و نقاش ، و قشيرى ، و ثعلبى ، و واحدى در تفاسيرشان ، و صاحب اسباب النزول ، و خطيب مكى در « الاربعين » و أبو بكر شيرازى در « نزول القرآن فى امير المؤمنين » ( عليه السلام ) ، و اشنهى در « اعتقاد اهل السنة » ، و أبو بكر محمد بن احمد بن فضل نحوى در « العروس فى الزهد » روايت كردهاند ، و نيز اهل البيت ( عليهم السلام ) از اصبغ بن نباته و ديگران از امام باقر ( عليه السلام ) روايت نمودهاند - و روايت آنها در بارهء سورهء « هَلْ أَتى عَلَى الإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ » از زبان امام باقر ( عليه السلام ) چنين است كه :
حسن و حسين ( عليهما السلام ) بيمار شدند ، و رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در معيت اصحابش به عيادت آن دو رفت و به على ( عليه السلام ) فرمود : اگر در بارهء دو پسر خود نذر كنى خدا آنها را عافيت مىبخشد . على ( عليه السلام ) عرض كرد سه روز ، روزه مىگيرم و بدينسان فاطمه ( سلام اللَّه عليها ) و حسن و حسين ( عليهما السلام ) و كنيز آنها فضه نيز گفتند : [ ما هم سه روز ، روزه مىگيريم ] ، حسنين [ عليهما السلام ] بهبود يافتند .
بامداد روز بعد را با روزه آغاز كردند ، اما غذا و خوراكى در اختيار نداشتند [ كه به هنگام در رسيدن شب با آن افطار كنند ] . لذا على ( عليه السلام ) به سوى مردى يهودى - كه او را « فنحاص بن حارا » ، و به روايتى « شمعون بن حارا » مىناميدند - روان شد تا از او وام ستاند . وى مردى پشمباف بود ، مقدارى پشم و سه صاع جو به على ( عليه السلام ) داد و گفت : به عوض اين سه صاع گندم ، دختر محمد ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) اين پشمها را بريسد . حضرت آنها را به منزل آورد .
فاطمهء زهراء ( سلام اللَّه عليها ) يك سوم اين پشمها را ريسندگى كرد ، آنگاه يك صاع از آن جو را آسيا كرده و خمير ساخت و پنج قرص نان پخت و آماده كرد .
هامش
12 - بنگريد به : مفاتيح الغيب : امام فخر رازى 8 / 276 . چاپ قديم .