ابن عباس گفته است :
امام حسن و امام حسين ( عليهما السلام ) بيمار شدند ، رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) با جمعى از مردم به عيادت آنها رفتند ، ياران آنحضرت به امير المؤمنين على ( عليه السلام ) عرض كردند : يا ابا الحسن ! به نظر مىرسد كه در بارهء شفاى فرزندانتان نذر كنيد ، على ( عليه السلام ) و فاطمه ( سلام اللَّه عليها ) و فضه ، كنيز آنها نذر كردند كه اگر حسنين ( عليهما السلام ) از اين بيمارى بهبودى يابند سه روز را روزه بگيرند . آن دو بهبودى يافتند ، امّا چيزى براى خوردن در اختيار نداشتند .
امير المؤمنين على ( عليه السلام ) سه صاع « 11 » ( حدود سه من ) جو از شمعون خيبرى يهودى قرض كرد ، فاطمهء زهراء ( سلام اللَّه عليها ) آنها را دستآس كرده و به تعداد افراد ، پنج قرص نان فراهم ساخت . اين نانها را در برابر خود نهادند تا با آنها افطار كنند ، سائل و بينوائى بر آنها درآمد و عرض كرد : « السّلام عليكم اهل بيت محمد » ، من بينوائى از بينوايان مسلمان هستم مرا از غذاى خود اطعام كنيد كه خدا شما را از موائد بهشتى سير گرداناد .
آنان اين بينوا را بر خويشتن ترجيح دادند و تمام قرصهاى نان را به او دادند و شب را - در حالى كه جز آب چيزى نچشيده بودند - به سر آورده و بامداد آن را با روزه آغاز كردند .
آنگاه كه شب [ دوم ] فرا رسيد و غذا را در مقابل خود نهادند [ تا افطار كنند ] يتيمى بر آنها وارد شد ، بدون آنكه از اين نانها چيزى تناول كنند آنها را در اختيار اين يتيم قرار دادند . شب را گرسنه به سر آوردند در حالى كه فقط آب نوشيده بودند . به هنگام افطار در شب سوم - كه براى افطار ، نانها را در مقابل خود نهادند - اسيرى بر آنها وارد شد ، و همان معاملهاى را با او در پيش گرفتند كه با بينوا و يتيم ، يعنى همهء نانها را به او دادند .
چون بامدادان روز سوم فرارسيد امير المؤمنين على ( عليه السلام ) دست حسنين ( عليهما السلام ) را گرفت و به سوى رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) روان شدند . وقتى آنحضرت آنان را ديد - در حالى كه از شدت گرسنگى مانند جوجه ها مىلرزيدند - فرمود :
چقدر بر من ناگوار و رنجآور است كه شما را بدينسان مىبينم ؟ ! رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) از جا برخاست و با آنها به راه افتاد ديد فاطمه ( سلام اللَّه عليها ) در محراب عبادت قرار دارد و شكمش از گرسنگى آنچنان تهى گشته كه به پشت چسبيده ، و از ناتوانى چشمان مباركش [ بى فروغ شده ] فرو رفته است . ديدن اين منظره رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) را متأثر [ تر ] ساخت .
هامش
11 - هر صاع عبارت از سه « مدّ » و هر مد عبارت از يك رطل و يك سوم رطل مىباشد .