- بعضى مىگويند : در بارهء عائد بن عمرو مزنى و ياران او نازل شد . « 227 »
- آيهء دوم در بارهء « بكائين » ، يعنى مردمى كه به علت نداشتن وسيله و هزينه و احساس محروميت از جنگ سخت مىگريستند . اينان هفت نفر بودند : 1 - عبد الرحمن بن كعب 2 - عتبة بن زيد 3 - عمرو بن غنمة ( از قبيلهء بنى النجار ) 4 - سالم بن عمير 5 - هرم بن عبد اللَّه 6 - عمرو بن عوف 7 - عبد اللَّه بن معقل ( از قبيلهء مزينه ) . اينان نزد رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) آمدند و عرض كردند : يا رسول اللَّه براى ما وسيله و مركب و هزينهاى فراهم آور ، زيرا ما فاقد آنها هستيم تا بتوانيم همراه تو - به مدد آن - در جنگ شركت جوئيم . آنحضرت فرمود : مركب و وسيلهاى ندارم تا شما را بر آن سوار كرده و تجهيزات شما را فراهم آورم . « 228 »
- عدهاى مىگويند : در بارهء هفت قبيلهء متعدد نازل شده بود كه نزد رسول اكرم آمدند و درخواست مركب و پاافزار نمودند تا در جنگ شركت جويند . « 229 »
- گويند : اينان هفت نفر از انصاريان فقير و تهيدست بودهاند [ و از اينكه فاقد مركب و وسيله و هزينه بودند و نمىتوانستند در جنگ شركت جويند مىگريستند . عثمان از ميان آنها دو نفر را با مركب و سلاح تجهيز كرد ، و عباس بن عبد المطلب دو مرد ديگر را ، و يامين بن كعب سه فرد ديگر براى شركت در نبرد با كفار مجهز و آماده ساختند . « 230 »
- واقدى مىگويد سپاهيانى كه در جنگ تبوك همراه رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) شركت كردند سى هزار نفر را تشكيل مىدادند كه ده هزار نفر از آنها سواره نظام بودهاند . « 231 »
مثال سوم براى وحدت سبب و تعدد نازل -
جريان مردى كه رسول اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) را دشنام مىداد :
الف - حديثى كه محمد بن جرير طبرى از ابن عباس آورده كه مىگفت : رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در سايهء حجره و اتاقى از حجره ها نشسته بود . فرمود : اكنون مردى انساننما نزد شما خواهد آمد كه با ديدگان شيطان ، [ انسان و جهان ] را مىنگرد [ و چون يك شيطان شرير ، بدخواه است ] . در اين هنگام مردى - كه داراى چشمانى كبود
هامش
227 - مجمع البيان 5 / 60 . تفسير القرآن العظيم 2 / 381 .
228 - مجمع البيان 5 / 60 . التفسير الصافى 2 / 367 . اسباب النزول : واحدى ، ص 148 . الميزان 9 / 368 .
229 - مجمع البيان 5 / 60 . الميزان 9 / 368 . [ . . . ]
230 - همان مراجع و صفحات .
231 - مجمع البيان 5 / 60 .