باشند كه بايد به خويشتن متكى بوده و احساس استقلال در كار و كوشش نمايند و به ديگران وابسته نباشند .
بنابراين يك فرد مسلمان به حكم تعاليم اسلامى بايد در مورد تمام اهداف و خواسته هاى خود بر مواهب و استعدادهاى وهبى و قوى و نيروهاى خود متكى باشد و اين اتكاء را با آميزهاى از فضل و توفيق الهى همراه سازد ، و لذا پس از ارشاد به اكتساب و كار و كوشش در احراز فضل و برترى ، مىفرمايد : « وَسْئَلُوا اللَّه مِنْ فَضْلِه » يعنى هر چند در سايهء كار و كوشش در جهت هدف گام برمىداريد ، اين امر شما را بر آن ندارد كه حاجت و نياز خويش را به خداوند متعال فراموش كنيد ، چون بايد از فضل و لطف ويژهء او درخواست كنيد كه دست كار و كوشش و اكتساب شما در رسيدن به آن كوتاه است ، زيرا يا هدف صحيح را درست نمىشناسيد ، و يا به طرق و اسباب وصول به هدف آگاهى نداريد ، و يا اينكه در عين آگاهى ، احساس ناتوانى مىكنيد . مانند كسى كه در كشاورزى و تجارت و سوداگرى تلاش مىكند و از پى اسباب و وسائل آن به جستجو و كاوش و كوشش مىپردازد بايد از خداوند متعال درخواست نمايد تا فضل و مرحمت خود را با ريزش بارانى - كه كشتهء او را رشد مىدهد - تكميل نمايد ، و وزش باد را معتدل سازد تا مال التجارهء او سالم به مقصد برسد ، و اين امر براى انسان يا كاملا شناخته شده نيست و يا نسبت به آن ناتوان است . « 216 »
نكتهاى ظريف از ميبدى :
ميبدى مىنويسد :
« و قيل فى معنى الآية : « تَتَمَنَّوْا مَقامَ السّادَةَ دُونَ انْ تَسْلُكُوا سُنَّتَهُمْ وَتُلازِمُوا سيَرتَهُمْ وَتَعْمَلُوا عَمَلَهُمْ » . حال بزرگان خواهى و راه بزرگان نارفته ! كعبهء مواصلت جوئى با ديدهء مجاهدت نابريده ! نهايت دولت دوستان بينى ، محنت ايشان ناديده ! « تَعنّى مِنْ انْ يَكُونَ كَمَنْ تَمَنّى » . تو پندارى قلم عهد بر جان عاشقان آسان كشيدند ! يا رقم دوستى بر دل ايشان رايگان زدند ! ايشان به هر چشم زدن زخمى بر جان و دل خوردهاند و شربتى زهرآلود چشيدهاند :
اى بسا شب كز براى ديدن ديدار تو
از سگ كوى تو بر سر زخم سيلى خورده ايم
و لكن نه هر كسى سزاى زخم او است ، و نه هرجائى شايستهء غم خوردن او است .
رحمت خدا بر آن جوانمردان باد كه جان خويش هدف تير بلاء او ساختهاند ، و بار غم او را
هامش
216 - نقل و اقتباس از : المنار 5 / 57 - 61 .