3 - مقاتل حيان گفت : سبب آن بود كه چون اسماء بنت عميس - با شوهرش جعفر بن أبي طالب - از حبشه بازآمد و با زنان رسول ، او را ملاقات بود ، ايشان را گفت : از قرآن در حق زنان هيچ فرود آمد ؟ گفتند : نه . به نزديك رسول ( عليه السلام ) آمد و گفت : يا رسول اللَّه ، زنان در خيبت و خسارتاند ؟ رسول ( عليه السلام ) گفت : چرا ؟ گفت : براى آنكه خداى ، اينجاى - كه ذكر مردان مىكند - ذكر زنان نمىكند . حق تعالى گفت : در اين آيت كه : « إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ . . . » « 208 » .
4 - از طريق عكرمه از ام عمارهء انصاريه روايت شده است كه نزد نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) رسيد و عرض كرد : هر چيزى را كه در قرآن كريم آمده است مىبينيم كه از آن مردان است و نمىبينيم كه از زنان ، چيزى در آن آمده باشد . به دنبال اين جريان ، آيهء : « إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ . . . » نازل گرديد . « 209 »
5 - و گويند : وقتى آيات مربوط به همسران نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) ، [ يعنى آيه هاى 27 تا 34 سوره احزاب ) نازل شد ، زنان ديگر گفتند : اگر خيرى در ما مىبود در قرآن كريم از ما نيز ياد مىشد . به دنبال اين نگرانى زنها بود كه خداوند متعال « إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ . . . » را نازل كرد . « 210 »
رواياتى ديگر در بارهء سبب نزول آيه هاى مورد بحث :
روايات ديگرى نيز در سبب نزول آيهء مذكور در كتابهاى تفسير و علوم قرآنى به چشم مىخورد كه ما چند روايت را با استفاده از متن روض الجنان ، و پارهاى ديگر را از ساير مآخذ بازگو مىكنيم :
يك - مفسران گفتند : سبب نزول آيه آن بود كه زنان جمع شدند و رسولى فرستادند به رسول ( عليه السلام ) و گفتند : يا رسول اللَّه ، خداى تعالى خداى مردان و زنان است ، و تو پيغامبرى به مردان و زنان ، چرا خداى تعالى - همه - ذكر مردان مىكند و ذكر زنان نمىكند ؟ ما مىترسيم مبادا كه در ما خيرى نيست ، يا ما خداى را به كار نهايم .
خداى تعالى اين آيه فرستاد و نيز قوله : « إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ . . . » و قوله : « . . . أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى . . . » و قوله : « مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى . . . » . « 211 »
هامش
208 - روض الجنان 8 / 170 . مجمع البيان 8 / 358 . كشف الاسرار 8 / 46 . اسباب النزول : واحدى ، ص 204 .
209 - لباب النقول ، ص 558 .
210 - لباب النقول ، ص 559 . روح البيان 7 / 174 . اسباب النزول : واحدى ، ص 204 .
211 - روض الجنان 3 / 167 . مجمع البيان 3 / 40 .