را از خدا درخواست مىكرد و سر به سوى آسمان مىداشت و نگران لطف پروردگار بود كه خداوند متعال آيهء زير را نازل كرد :
« وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَحَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَه لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ . . . » ( بقره : 150 ) :
و اى پيامبر ! به هر جا كه مىروى و به هر سوى كه بيرون شوى چهرهء خود را فراسوى مسجد الحرام برگردان ، و شما مسلمين كه امت اين پيامبر هستيد هر جا كه باشيد روىهاى خويش فراسوى آن قرار دهيد تا از سوى هيچيك از مردم عليه شما بهانهاى در ميان نباشد [ يعنى وقتى شما رو به كعبه نماز نخوانيد آنها با شما از راه بهانه جوئى ستيز كرده و مىگويند : اين همان پيامبرى نيست كه به نبوت او در تورات بشارت آمده است ، چرا كه آن پيامبر كسى است كه به دو قبله نماز مىگذارد ] .
از اين جريان ، يهوديان به ترديد افتاده و گفتند : چه چيزى باعث گرديد كه مسلمين را از قبلهء پيشين - يعنى قبلهاى كه قبلا به سوى آن نماز مىگذاردند - روى گردان سازد .
خداوند متعال آيهء زير را نازل كرد :
« قُلْ لِلَّه الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ » ( بقره : 142 ) .
و نيز فرمود :
« فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْه اللَّه » ( بقره : 115 ) « 132 » دوم - حاكم و ديگران از عبد اللَّه بن عمر حديثى آوردهاند كه مىگفت : آيهء « فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْه اللَّه » در مورد نماز استحبابى وارد شده است مبنى بر اينكه مىتوانى - در حالى كه سوار بر مركب هستى - به هر سوئى كه مركب تو روى مىآورد چنين نمازى را برگزار كنى . « 133 »
سوم - ترمذى « 134 » از حديث عامر بن ربيعه « 135 » روايتى را - كه آن را ضعيف برشمرده - در كتاب خود آورده كه عامر مىگفت : ما در يكى از سفرها با تاريكى شب
هامش
132 - جامع البيان 1 / 399 ، 400 .
133 - و نيز بنگريد به : جامع البيان 1 / 400 ، 401 .
134 - محمد بن عيسى بن سوره سلمى بوغى ترمذى : ابو عيسى ( 209 - 279 ه ق ) از دانشمندان و حفاظ حديث از مردم ترمذ ( كنار نهر جيحون ) كه نزد بخارى تلمذ كرد . و از آثار او است « الجامع الكبير » در حديث كه به « صحيح ترمذى » شهرت دارد ، « الشمائل النبوية » ، « التاريخ » و « العلل » در حديث ( الاعلام 7 / 213 ) .
135 - عامر بن ربيعة بن كعب عنزى ( م 33 ه ق ) كه از سابقهاى طولانى در اسلام برخوردار است ، در همهء جنگها همراه رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) حضور به هم رساند . عثمان به هنگام انجام مراسم حج ، وى را جانشين خود در مدينه قرار داد ، و پس از قتل عثمان از دنيا رفت . وى داراى 22 حديث مىباشد ( الاعلام 4 / 18 ) .