[ صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ] داراى نوعى از سنخيت و تجانس مىباشيد مطمئن نيستيم كه مبادا نقشهاى در كار باشد ، و حق داريم كه اين ترديد را به خود راه دهيم كه ممكن است آمدن شما به مكه حيله و نيرنگى از سوى شما به ضرر ما باشد ؟
اهل مكه آنگاه كعب بن اشرف را مخاطب قرار دادند و گفتند : اگر مىخواهى در معيت تو و همراهان و هم مسلكهاى تو عليه مسلمين وارد عمل شويم و به دشمنى با آنها قيام كنيم بايد در برابر اين دو بت سجده كرده و به آن دو اظهار ايمان نمائى . كعب بن اشرف در برابر آن دو بت به سجده افتاد .
منظور از « يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ » عبارت از سجده و خاكسار شدن كعب در برابر اين دو بت مىباشد كه به « جبت و طاغوت » نامبردار بودند .
آنگاه كعب بن اشرف رو كرد به اهل مكّه و گفت : اى اهل مكه ! سى نفر از ما يهوديان و سى نفر از شما مشركين بايد در معيت يكديگر كنار كعبه برويم و شكم و پهلوى خود را به كعبه بچسبانيم و با صاحب خانه پيمان ببنديم كه در جهت قتال و نبرد با محمد [ صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ] مساعى و فعاليت خود را به كار گيريم . آنان با چنين كيفيتى با صاحب كعبه ، يعنى خدا پيمان بستند . وقتى از اين كار آسودند ابو سفيان به كعب بن اشرف گفت : تو مردى آشناى به خواندن كتاب بوده و تورات را قرائت مىكنى ، و بهرهاى از علم دارى ، اما ما از خواندن و نوشتن و علم و فرهنگ بىبهرهايم ، به ما بگو : آيا ما راه راست را بهتر بازيافته و بهتر رهنمون شدهايم يا محمد [ صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ] ؟ و آيا ما با حق داراى قرب فزونترى هستيم يا او ؟ كعب بن اشرف گفت اين سؤال را بر دين و آئين خود عرضه كنيد و با معيارهائى كه در دين شما وجود دارد بسنجيد . ابو سفيان گفت : ما براى حاجيان ، شتران بلند كوهان ، نحر و قربانى مىكنيم ، و سقايت آنها را به عهده گرفته و سيرابشان مىسازيم ، و به وظيفهء ضيافت و مهماندارى خود در مورد حجاج و مسافران پاى بنديم ، و اسيران و در بند كشيده ها را از قيد اسارت مىرهانيم . و خانهء پروردگارمان را بازسازى مىكنيم ، و طواف كعبه به جاى مىآوريم ، ما اهل حرم هستيم ، و محمد ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) از دين نياكان خود فاصله و بيگانگى برقرار ساخته ، و پيوند خويشاوندى را گسسته ، و حرم را ترك گفته است . و دين و آئين ما كهن و ديرينه است ، اما دين محمد نوپا و تازه به دوران رسيده است . در پى اين سخنان مكارانه و ماسك حق به جانب خوردهء ابى سفيان بود كه كعب بن اشرف گفت : شما - سوگند به خداوند - به راهى راستتر از آن راهى كه محمد ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در پيش گرفته است رهنمون هستيد .
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 165
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٦٥