بنابراين ، آيات مذكور - همراه با تهديدى كه خداوند متعال به خاطر سخن يهوديان و داورى نادرست و نارواى آنها در بارهء مسلمين ، آنانرا هدف و آماج آن قرار داده است - بيانگر امر و فرمان به گفتارى است كه در نقطهء مقابل گفتارشان در بارهء مسلمين قرار دارد مبنى بر اينكه مىبايد اداء امانت مىكردند ، امانتى كه عبارت از بيان و گزارش صفت نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) بوده است . و چون اين صفت در كتاب آنها ، يعنى تورات منعكس بود و آنها از اظهار آن خوددارى نمودند - و بلكه به عكس مشركين را مردمى هدايت شده معرفى كرده و آنانرا از مسلمين ره يافته تر وانمود ساختند - در حقيقت به اين امانت خيانت نمودند .
على هذا آيات ياد شده - كه در طى آنها يهوديان به خاطر خيانت در امانت و كتمان صفت نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) سخت مورد نكوهش و تهديد قرار گرفتهاند - با آيهء زير كه در كنار آيات ياد شده سامان يافته است داراى تناسب جالب و خوشآيندى است ، آنجا كه خداوند متعال مىفرمايد :
« إِنَّ اللَّه يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلى أَهْلِها وَإِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّه نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِه إِنَّ اللَّه كانَ سَمِيعاً بَصِيراً » ( نساء : 56 ) :
خداوند متعال به شما فرمان مىدهد كه امانات را در دسترس اهل آن قرار داده و آن را رعايت كرده و به كسانى بسپاريد كه داراى اهليت هستند ، و نيز دستور داده است كه به هنگام داورى در ميان مردم ، بر اساس عدل و داد حكومت و داورى نمائيد . خداوند متعال به گونهاى پسنديده شما را به كارهاى خوب اندرز مىدهد كه امانت را اداء كرده و از خيانت دست باز داريد ، چرا كه خداوند متعال شنواى بينائى است كه هر گونه مسموعات را مىشنود و هرگونه مبصرات را مىبيند .
اين آيه از عموم و شمول نسبت به هر امانتى برخوردار است ، چرا كه « الامانات » ساختمانى جمعى و معرّف به « الف و لام » مىباشد ، و چنين صيغه و ساختمانى قطعا مفيد عموم است . امّا آن آياتى كه از آيهء 51 آغاز مىشود و تا آيهء 55 پايان مىگيرد خاص است و محدود به اداء امانتى است كه آن عبارت از اظهار صفت نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) مىباشد كه امر به اظهار آن را - از طريق قاعدهاى كه قبلا از آن ياد كرديم - از اين آيات استفاده مىكنيم مبنى بر اينكه علماء يهود - با توجه به اينكه به مشركين گفتند : شما راه هدايت را بهتر يافتيد - نسبت به امانت و دانسته هاى خود - كه از كتاب تورات فرا گرفته بودند - خيانت كردند ، و از اظهار اوصاف نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم )
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 161
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٦١