176 سورهء نساء مىباشد . اين مطلب را بخارى و مسلم در كتاب « صحيح » خود آوردهاند .
جابر مىگفت : اين آيه در مدينه ، و ابن سيرين مىگفت : در مسيرى كه آنحضرت و اصحابش آن را مىپيمودند نازل گرديد .
اين آيه را « آيهء صيف تابستانى » مىنامند ، چون خداوند متعال در بارهء « كلاله » دو آيه نازل فرمود ، يكى در زمستان ، و آن عبارت از آيهء دوازدهم همين سوره : « وَإِنْ كانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلالَةً . . . » و ديگرى در تابستان و آن عبارت از همين آيهء 176 سورهء نساء است .
از عمر بن خطاب روايت شده كه مىگفت از رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) راجع به ارث كلاله سؤال كردم ، فرمود : در اين باره ترا آيهء صيف بسنده است . « 85 »
4 - آيهء 49 سورهء مائده كه مىفرمايد :
« وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللَّه إِلَيْكَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّما يُرِيدُ اللَّه أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ لَفاسِقُونَ » :
و اينكه ميان اهل كتاب طبق همان قانون حكم و داورى كن كه خداوند آن قانون را فرو فرستاده است ، و در بارهء حكم قتل عمد همانگونه كه طبق فرمان خدا راجع به زناى محصنه فتوى دادى مطابق قانون او فتوى صادر كن ، و از پى هوسهاى آنان گام برندار ، و از آنها برحذر باش كه مبادا ترا در بارهء سؤال خود در بيراهه قرار داده و وادارند كه تو در پارهاى از احكام و حقايق - از طريق تطميع تو به اسلام آوردنشان - با آنان همصدا گردى . اگر اينان از حكم تو - كه بر طبق حكم و فرمان من است - روىگردان شوند ، بدان كه خداوند متعال صرفا مىخواهد حتى در برابر پارهاى از جرمها و گناهانشان به آنها در دنيا آسيب رساند . تحقيقا بسيارى از مردم در نقطهء مقابل اقليت اهل ايمان قرار داشته ، و فراوانى از آنها گرفتار فسق و جرمهاى سنگين هستند . بنابراين از تن در ندادن آنها به اسلام اندوهگين مشو . « 86 »
علماء مىگويند : اين آيه در بارهء بنى قريظه و بنى النضير نازل شد ، در حالى كه آيه شامل غير آنها مىگردد ، و همهء كسانى را كه مانند آنها هستند در بر مىگيرد و بايد رسول اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در مورد همهء آنها طبق فرمان الهى فتوى دهد .
هامش
85 - رك : مجمع البيان 3 / 149 . روض الجنان 3 / 352 ، 353 . كشف الاسرار 2 / 787 . جامع البيان 6 / 28 .
احكام القرآن : ابن العربى 4 / 519 .
86 - بنگريد به : مجمع البيان 3 / 204 ، 205 .