متعال در اشاره به همين حقيقت فرموده است : « لَقَدْ كُنْتَ فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ » ( ق : 22 ) . « 73 »
كاربرد مجانست و سنخيت افراد با يكديگر و آثار آن :
« الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثاتِ وَالطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّباتِ أُولئِكَ مُبَرَّؤُنَ مِمَّا يَقُولُونَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ » ( نور : 26 ) :
سخنان و يا زنان پليد ، مردان پليد را سزا است . و مردان پليد را سخنان و يا زنان پليد در خور است و سخنان و يا زنان پاكيزه ، مردان پاكيزه را سزا است . و مردان پاكيزه را سخنان و يا زنان پاكيزه اندر خور مىباشد . اينان از سخنان پليد و آلودهاى كه بر زبان مىآورند منزه مىباشند . براى آنان آمرزش و روزى آبرومند و نيكو و بى رنج مشقت تدارك شده است .
با توجه به « أُولئِكَ مُبَرَّؤُنَ مِمَّا يَقُولُونَ » چنين بر مىآيد كه منظور از « خبيثون و خبيثات و طيبون و طيبات » عبارت از زنان و مردانى هستند كه داراى صفت خبث و پليدى و طيبه و پاكى مىباشند ، و آيهء ياد شده آخرين آيهء مربوط به افك است و چنان كه قبلا اشارت رفت از آيهء يازدهء سورهء نور آغاز مىشود و به آيهء بيست و ششم همين سوره پايان مىگيرد . و اگر چه از لحاظ سبب نزول ، خاص مىباشد ، لكن از لحاظ لفظ و تعبير عام است كه مخصصى براى آن در اين آيات ديده نمىشود .
منظور از « طيّب » - كه تبرئه و بيگناهى مؤمنان را از هر گونه آلودگى ارائه مىكند - عبارت از برخوردارى افراد از ايمان و عفت و پاكدامنى است . لذا زنان و مردان با ايمان - به خاطر عفت - « طيبات » و « طيبون » هستند . و به حكم ايمان و احصان شرعا از هرگونه تهمتى - كه بدون بينه و دليل است - مبرّى و منزه مىباشند ، و به لحاظ برخوردارى از ايمان ، مشمول آمرزش خدا واقع مىشوند : « وَآمِنُوا بِه يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ » ( احقاف : 31 ) و رزق و روزى آبرومندى براى آنها تدارك شده است ، كه عبارت از « حيات طيبه » در دنيا ، و « اجر و پاداش نيكو » در آخرت است : « مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّه حَياةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » ( نحل : 97 ) :
مراد از « خبث » عبارت از حالت پليدى است كه كفر و انحراف را در خبيثون و خبيثات بارور مىسازد و زنان خبيث و مردانى اين چنين بر اساس مجانست و سنخيت ،
هامش
73 - الميزان 15 / 95 .