بنابراين در صورت صحت روايات ياد شده ، دفاع آلوسى و ديگران نمىتواند به حال عبد الرحمن بن ابى بكر مفيد افتاده و چهرهء پاكيزهاى از شخصيت او بپردازد « 62 » طبرسى پس از آنكه روايت مربوط به نزول آيه را در بارهء عبد الرحمن بن ابى بكر ياد مىكند مىگويد : به قرينهء آيهء بعد : « أُولئِكَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ . . . » - كه به صورت صيغهء جمع آمده است - آيهء مورد بحث ، يعنى « وَالَّذِي قالَ لِوالِدَيْه . . . » را بايد عام تلقى كرد كه شامل كافر و هر فردى مىگردد كه گرفتار عقوق والدين مىباشد ، يعنى در آيهء مذكور ، خصوص لفظ در مد نظر نيست ، بلكه عموم از آن اراده شده است . « 63 »
فائدهء هفتم شناخت « اسباب النزول » - تسهيل حفظ و درك آيات و تثبيت آنها در ذهن :
از راه شناخت « اسباب النزول » ، حفظ كردن آيات و درك و نيز تثبيت آنها در ذهن ، آسان مىگردد ، زيرا ربط اسباب به مسبّبات و پيوند احكام با حوادث و ارتباط حوادث با اشخاص و زمانها و مكانهاى خاص همگى از دواعى و عواملى به شمار مىآيند كه حقايق را در ذهن آدمى تثبيت كرده و موجب انتقاش آنها در خاطر انسان گشته ، و آنگاه كه مقارنات آنها را به ياد مىآورد خود آنها را به آسانى در فكر خويش احضار مىكند ، و اين همان قانون « تداعى معانى و افكار و خاطرات » مىباشد كه در روانشناسى به ثبوت رسيده است . « 64 »
هامش
62 - رك : مجمع البيان 9 / 87 . مناهل العرفان 1 / 106 . الميزان 18 / 208 ، ط دوّم بيروت 1393 ه ق .
63 - مجمع البيان 9 / 87 .
64 - اين فائده را نيز زرقاتى در « مناهل العرفان » 1 / 106 ، 107 ياد كرده است .