تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 360

مساهمون:

ص٣٦٠
آمده بود دست به دامان ايشان زد تا او را شفاعت كنند . سلطان نيز اين شفاعت بپذيرفت و اظهار كرد كه خود به كارگزارى او احتياج دارد . سپس مقام حاجبى خود را بر شغل نظارت او بر امور هزينه‌هاى دربار و نيز نگاشتن علامت بر سر نامه‌ها در افزود و همواره در اين مقام ببود تا سال 694 كه چشم از جهان فرو بست . اما امور تدبير و جنگ ، رياست آن دو بر عهدهء مشايخ موحدين بود و چون حوادث و دگرگونيهايى پيش مىآمد اين دو مقام از يكى به ديگرى واگذار مىشد - و در اثناء اخبار به آن اشارت خواهيم داشت . سلطان پس از ابن شيخ مقام حاجبى خود را به ابو عبد اللّه شخشى داد . او از طبقهء لشكرى بود . اين مقام تا پايان دولت به عهدهء او بود . و اللّه وارث الارض و من عليها .

خبر از هلاكت سلطان ابو حفص و ولايت‌عهدى بعد از او

سلطان ابو حفص در كاملترين حالات پيروزى و آرامش بود كه مدت عمرش سر آمد در آغاز ذو الحجهء سال 694 بيمار شد و دردش شدت يافت و چون امور مسلمانان در نظرش اهميت داشت ، خواست كسى را به جانشينى خود برگزيند . پس در دومين روز از ايام تشريق پسر خود عبد اللّه را در خلافت جانشين خود ساخت . موحدين از انتخاب او كه هنوز خردسال بود خشنود نبودند ، زيرا آن پسر هنوز به سن بلوغ نرسيده بود و در اين باب گفتگوها به دراز كشيد . خبر به سلطان رسيد و به خشمش آورد . از اين رو از تصميم خود عدول كرد و با ولى ابو محمد المرجانى به مشورت پرداخت . سلطان ابو حفص را به رأى و نظر او گمان نيكو بود . الواثق پسر المستنصر چون با فرزندانش در مجلس ايشان به قتل رسيدند ، يكى از زنانش كه از او آبستن بود به رباط اين ولى گريخت و كودك را در خانهء او بر زمين نهاد و او را الشيخ محمد ناميد ، آنگاه براى او عقيقه داد و فقرا را اطعام كرد و همه را حلواى آرد گندم ( عصيده ) داد . از اين رو تا پايان روزگار به ابو عصيده معروف شد . پس از آنكه مدتى در خفا مىزيست به قصور خلفا راه يافت و در ظل خلفاى قوم خود پرورش يافت تا به حد جوانى رسيد و دست اتفاق و اتحاد به ولى ابو محمد مشورت كرد كه چه كسى را به وليعهدى برگزيند و گفت كه سلطان ابو حفص با ولى ابو محمد مشورت كرد كه چه كسى را به وليعهدى برگزيند و گفت كه موحدين از خلافت فرزند او راضى نيستند ، او به شيخ محمد اشارت كرد و گفت كسى جز محمد بن الواثق در خور اين مقام نيست . سلطان اين رأى را بپسنديد كه از تربيت او آگاه بود . آنگاه بزرگان ملك و مشايخ موحدين را فراخواند و در حضور ايشان او را به جانشينى خود برگزيد و در پايان ماه ذو الحجهء سال 694 در گذشت . والى اللّه المصير .

خبر از بيعت سلطان ابو عصيده و اثر آن در حوادث مملكت

چون سلطان ابو حفص در گذشت بزرگان موحدين و اوليا و سپاه و مردم در قصبه گرد آمدند