و از اوطان خود بيرون آمدند و در اقطار ديگر همراه با او و به خاطر نفوذ عقايد پراكنده شدند .
بقيه در همان جبال و اوطان خويش باقى ماندند و پس از بر افتادن موحدين مقهور و مغلوب زناته شدند و باج و خراج به عهده گرفتند و در عداد غارمين رعايا در آمدند . مردان ديگرى از زناته بر آنان امارت يافتند . و فى ذلك عبرة و ذكرى لاولى الالباب و الملك يؤتيه من يشاء .
هرغه
هرغه قبيلهء امام مهدى است كه پراكنده شدهاند و در بلاد دور دست هر يك به سويى رفتهاند .
اينان در امر قيام رنج بسيار تحمل كردهاند و به سبب قرابت با صاحب دعوت و تعصبى كه در امر او داشتند بيش از ديگران در فروزان ساختن آتش آن دعوت خويشتن را به خطر افكندهاند امروزه از آنان جز مشتى مردم آن هم در نسب آميخته با ديگران باقى نماندهاند كه زير فرمان رجال مصامده قرار دارند و خود مالك هيچ چيز نيستند .
تينملل
قبيلهء تينملل نيز همانند برادرانشان هرغه در امر دعوت مهدى تعصب بسيار نشان مىدادند و در آن قيام سعى بسيار نمودند . تا آنجا كه مهدى به ميان آنان جاى گرفت و برايش خانه و مسجد ساختند . اينان نيز به همان اندازه كه از استيلا بهرهمند بودند بعدها از فنا و تلاشى بهره گرفتند تا دورترين سرزمينهاى ممالك موحدين پيش رفتند و به كارهاى دولتى پرداختند در طول اين مدت بسيارى از رجالشان نابود شدند و جماعات و قبايل ديگرى از مصامده زمام كار ايشان به دست گرفتند . قبر مهدى محمد بن تومرت در ميان آنهاست و تا به امروز هم از تبجيل و تنظيم آن كاسته نشده است . دسته دسته در هر صبح و شام بر سر قبر او قرآن مىخوانند و زيارت مىكنند . خادمان و دربانان دارد كه زائران را به درون مىبرند و برايشان اذن دخول مىطلبند تا بر ابهت و شكوه آن افزوده گردد . زائران به هنگام زيارت صدقات خود را پيشكش مىكنند ، چنان كه در ديدار با بزرگان ملك مرسوم است . مصامده هنوز هم معتقدند كه او باز خواهد گشت و دولت او بر مشرق و مغرب عالم چيرگى خواهد يافت و جهان را پر از دادگرى خواهد ساخت . اين وعدهاى است كه مهدى به آنان داده و در آن شك و ترديد روا نمىدارند .
هنتاته
اينان در امر دعوت همانند آن دو قبيله ديگرند . قبايل ديگر كه از پس ايشان آمدهاند همه پيرو ايشاناند . برترى قبيلهء هنتاته به سبب كثرت افراد و نيرو و توان آن است و نيز به سبب موقعيت و مكانت شيخ ايشان ابو حفص عمر بن يحيى كه از اصحاب امام مهدى بود . هنتاته را در افريقيه دولتى بود كه از آن ياد خواهيم كرد . مواطن ايشان در جبال درن بود . درن كوهى