صاحب افريقيه اظهار اطاعت كردند و ابن خلاص با پسرش هديهاى را در چند كشتى كه براى اين امر مهيا كرده بود نزد او روانه نمود . اين كشتيها به هنگام جدا شدن از بندر غرق شد .
در بيست و هفتم رمضان سال 646 پادشاه مسيحيان بر اشبيليه غلبه يافت . چون السعيد از بيعت مردم اشبيليه و سبته با امير ابو زكريا خبر يافت و شنيد كه بر تلمسان نيز مستولى شده و يغمراسن نيز بيعت او را پذيرفته است و اهل مكناسه و سجلماسه هم دست بيعت به او دادهاند ، چنان ديد كه به تلمسان حركت كند و از آنجا به افريقيه رود . پس در ماه ذو الحجهء سال 645 از مراكش بيرون آمد . در راه كانون بن جرمون به او رسيد و اطاعت خويش تجديد كرد .
قبايل سفيان لشكر گرد آوردند و با ديگر قبايل جشم به السعيد پيوستند . چون السعيد در تازى فرود آمد جمعى از بنى مرين از سوى اميرشان ابو يحيى بن عبد الحق نزد او آمدند و اظهار فرمانبردارى كردند و سپاهى از قوم خود را به يارى او گسيل داشتند .
آنگاه ابو الحسن السعيد به تلمسان راند ، و در تامززدكت به دست بنى عبد الواد ، در ماه صفر سال 646 به هلاكت رسيد و ما در اخبار آنان از اين واقعه ياد خواهيم كرد .
گويند كه اين امر به مداخله قبايل خلط بوده است . از اين رو بر لشكرگاه او حملهور شدند و دشمن خود كانون را كشتند . سپاه پراكنده او به سوى مغرب در حركت آمد در حالى كه بر عبد اللّه بن السعيد گرد آمده بودند . بنى مرين در حوالى تازى راه بر ايشان گرفتند و عبد اللّه بن السعيد را كشتند . باقى به مراكش رسيدند و در آنجا - چنان كه خواهيم گفت - با المرتضى بيعت كردند .
خبر از دولت المرتضى پسر برادر المنصور
چون ابو الحسن السعيد به هلاكت رسيد و لشكر درهم ريختهاش به مراكش رسيد موحدين بر بيعت السيد ابو حفص عمر بن السيد ابو ابراهيم اسحاق برادر منصور متفق شدند و او را از سلا فرا خواندند . آنان كه از پى رفته بودند در راه تامسنا با او ديدار كردند . از سلا به مراكش مىآمد . مشايخ عرب نيز كه با او بودند با او بيعت نمودند و المرتضى لامر اللّه لقبش دادند . چون المرتضى به حكومت رسيد در همان حال ، يعقوب بن كانون را بر بنى جابر امارت داد و عم خود يعقوب بن جرمون را بر عرب سفيان و چون به مراكش در آمد ابو محمد بن يونس را وزارت داد و همهء اطرافيان و حواشى ابو الحسن السعيد را دستگير نمود .
سپس برادرش السيد ابو اسحاق با جمعى از بقاياى لشكر از راه سجلماسه برسيد .
المرتضى وزارت خود به او داد و او زمام كارها از دستش بستد . ابو يحيى بن عبد الحق و بنى مرين پس از هلاكت السعيد بر رباط تازى مستولى شدند و آن را از السيد ابو على برادر ابو دبوس ابو العلاء ادريس گرفتند و او را از شهر راندند . ابو على به مراكش آمد . بنى مرين