در سال 636 خبر بيعت محمد بن يوسف بن نصر بن الاحمر كه در اندلس بر ابن هود شورش كرده بود برسيد . در سال 637 فتنه و آشوب در مغرب بالا گرفت و بنى مرين در آن سرزمينها پراكنده شدند . قبيلهء رياح در ازغار با آنان به پيكار پرداخت . شيخ ايشان عثمان بن نصر بود . بنى مرين آنان را منهزم ساختند و بسيارى از آنان را كشتار كردند . در سال 635 الرشيد ابو محمد عبد اللّه بن وانودين را از سجلماسه فراخواند و امارت فاس و سجلماسه و غماره و نواحى آن را از سرزمين مغرب به او داد . چون بنى مرين در مغرب آشكار شدند برفت و تار و مارشان نمود . سپس بار دوم و سوم بر ايشان تاخت و منهزمشان گردانيد . جنگ با بنى مرين دو سال مدت گرفت . آنگاه به حضرت باز گرديد . تجاوز بنى مرين در مغرب شدت گرفت . تا آنجا كه بر بنى حمامه و بنى عسكر باج و خراج بستند . و در آن نواحى دست به فساد و تباهى گشودند . در سال 639 الرشيد كاتب خود ابو حفص ابن المؤمناني [ 1 ] را كشت ، زيرا با بعضى از سران ملك چون عمر بن عبد العزيز بن منصور در نهان رابطه يافته بود و نامهاى به خط او به دستش افتاده بود ، بدين گونه كه پيك اشتباه كرده بود و نامه را به سراى خلافت داده بود .
سال 640 سال وفات الرشيد بود . او در يكى از استخرهاى قصر غرق شد گويند او را از آب بيرون آوردند ولى در حال به تب مبتلا شد و هلاكتش در آن بود .
خبر از دولت ابو الحسن على السعيد بن المأمون
چون الرشيد هلاك شد با برادرش ابو الحسن السعيد ، به تعيين ابو محمد بن وانودين بيعت شد و السعيد المعتضد باللّه لقب گرفت . السيد ابو اسحاق بن السيد ابو ابراهيم و يحيى بن عطوش را به وزارت برگزيد . آنگاه مشايخ موحدين را در بند كشيد و اموالشان را بستد و رؤساى عرب از قبيلهء جشم را از مقربان و خواص خود ساخت . و در كار خويش به آنان استظهار نمود .
شيخ قبيلهء سفيان ، كانون بن جرمون بزرگ مجلس او گرديد . از آغاز بيعتش ابو على بن خلاص [ 2 ] البلنسى صاحب سبته بر او بشوريد همچنين مردم اشبيليه سر به فرمان نياوردند و همه با امير ابو زكريا صاحب افريقيه بيعت كردند .
آنگاه در سجلماسه عبد اللّه بن زكرياى هرزجى به سبب سخنى كه در روز بيعت الرشيد گفته بود و السعيد آن را در دل نگهداشته بود از او ببريد و با امير زكريا بيعت كرد . هم در اين سال هديهء يغمراسن بن زيان صاحب تلمسان برسيد . امير ابو زكريا صاحب افريقيه به سبب آن رهسپار تلمسان شد و بر آن مستولى گرديد ، آنگاه منشور امارت آن را به يغمراسن داد . و ما در اخبار او خواهيم آورد .
سعيد در سال 642 براى تمهيد بلاد مغرب از مراكش بيرون آمد . با سعيد بن زكرياى
هامش
[ ( 1 ) ]B: المأمونى .
[ ( 2 ) ] چ : خلاط .