ايشان را رها كرد از پى كار خود روند . در سال 633 درگذشت او را به خاك سپردند . نشان قبر او بر افتاده است . بعضى گويند در وادى وجران است در جنوب اربس و گويند در مليانه است در وادى شلف و گويند در صحراى باديس و بنومه [ 1 ] است از بلاد زاب . امر ملثمين از مسوفه و لمتونه در همهء بلاد افريقيه و مغرب و اندلس با مرگ او به انقراض كشيد و فرمانروايى صنهاجه از روى زمين بر افتاد .
او را چند دختر بود كه آنان را نزد امير ابو زكريا فرستاده بود . زيرا ميان آن دو چنين پيمانى بسته شده بود . چون خبر وفات پدرشان را شنيد در حق آنها نيكى كرد و شرايط سرپرستى به جاى آورد و بر ايشان در حضرت خويش قصرى بنا كرد . اين قصر هم بر جاى است و آن را قصر البنات گويند . دختران تحت حراست او در نعمت و مكنت بر حسب وصيت پدرشان ماندند . گويند دختران را پسر عمى بود كه يكى از ايشان را خواستگارى كرد . امير ابو زكرياء نزد او كس فرستاد و گفت : اين پسر عم تو است و از هر كس به تو سزاوارتر است . آن دختر جواب داد : اگر او پسر عم ما بود بيگانگان ما را سرپرستى نمىكردند . آن دختران ببودند تا زندگيشان پس از عمرى دراز به سر آمد .
پدرم ، كه خدايش بيامرزد ، مرا حكايت كرد كه يكى از دختران را در ايام نوجوانيش ديده بود در سال 710 كه از نود سالگى در گذشته بوده . پدرم گفت : به ديدارش رفتم . از شريفترين زنان بود . روحى پاك و خلقى نيكو و صفاتى پاكيزه داشت . و اللّه وارث الارض و من عليها .
اين ملثمين و قبايلشان در اين عهد در جولانگاههاى خود همجوار سياهان هستند .
و ميان ايشان و ريگستانى كه هم مرز بلاد بربر در مغرب و ناحيهء افريقيه است حائلاند :
از سوى مغرب از يك سو به درياى محيط پيوستهاند و از ديگر سو يعنى از جهت شرقى تا ساحل نيل گستردهاند . در دو سوى دريا هر كس از ايشان به طلب ملك برخاست به هلاكت رسيد .
اينان شمار اندكى هستند از مسوفه و لمتونه كه - چنان كه گفتيم - طعمهء حوادث زمان شدهاند .
امراى موحدين را در برانداختن ايشان سهم بسزايى بود . از ايشان آنان كه باقى ماندهاند .
به همان حالت نخستين پراكنده و دستخوش اختلافات در صحرا ، زندگى مىكنند . امروز فرمانبردار ملوك سياهان هستند و باجگزار ايشان به هنگام حاجب در لشكرگاه ايشان خدمت مىكنند . حدود مرزى ايشان بر بلاد سياهان به سوى شرق برابر حدود مرزى غرب است بر بلاد مغرب اقصى و اوسط و افريقيه . مثلا كداله ايشان رو به روى ذوى حسان از قبيلهء عربى معقل است در سوس اقصى ، و لمتونه و وتريكه در مقابل ذوى منصور و ذوى عبيد اللّه نيز از معقل است و آنان اعرابى هستند در مغرب اقصى . و مسوفه در مقابل زغبه است
هامش
[ ( 1 ) ] در نسخهDتنومه .