خبر از بنى خراسان . از صنهاجه . كه در تونس به هنگام پريشانى اوضاع افريقيه به سبب عربها بر خاندان باديس بشوريدند و آغاز و دگرگونى كار احوالشان
چون عرب بر قيروان غلبه يافت و معز بن باديس از قيروان به مهديه نقل كرد ، افريقيه در آتش جنگ و فتنه شعلهور گرديد . عربها بلاد را تقسيم كردند . بسيارى از بلاد چون سوسه و صفاقس و قابس از ملوك آل باديس فرمان نبردند . و مردم افريقيه به بنى حماد ملوك قلعه گرايش يافتند و چنان كه گفتيم قيروان را گرفتند . تونس از تصرف معز بن باديس به در آمد و مشايخ آن نزد ناصر بن علناس رفتند و او عبد الحق بن عبد العزيز بن خراسان را بر آنان امارت داد .
گويند كه او از مردم تونس بود و حال آنكه او از صنهاجه است . عبد الحق زمام امور را در دست گرفت و مردم در كارها ياريش كردند او نيز با آنان دوستى ورزيد و حسن سيرت آشكار نمود .
مردم ضاحيه بر سر باج و خراج معينى با عربها به توافق رسيدند تا از شر تهاجم ايشان در امان مانند . تميم بن المعز در سال 458 با سپاه خود از مهديه آهنگ تونس كرد و يبقى بن على ، امير زغبه نيز با او بود . مدت چهار ماه تونس را محاصره كرد تا آنگاه كه ابن خراسان با او مصالحه نمود و به اطاعت او گردن نهاد ، او نيز محاصره را پايان داد .
ابن خراسان همچنان بر سر كار بود تا در سال 488 در گذشت و پسرش عبد العزيز به جاى او قرار گرفت . او اميرى ناتوان بود در آغاز سال 500 بمرد و پسرش احمد بن عبد العزيز بن عبد الحق جانشين او گرديد . عم خود اسماعيل بن عبد الحق را بكشت پسر او ابو بكر به بنزرت رفت و از بيم جان در آنجا اقامت گزيد . احمد به شيوهء ملوك گرايش داشت و از راه و رسم مشايخ خارج گرديد . از اين رو بر مردم ستم بسيار مىكرد . احمد يكى از مشاهير رؤساى بنى خراسان بود كه در آغاز قرن ششم بر تونس تسلط يافت و آن را در ضبط آورد و باروهايش را بر آورد . و تا راهها را امن سازد با عربها معامله كرد . و حالش نيكو شد و قصور بنى خراسان را بنا نمود . با علما مجالست داشت و در ميان ايشان محبوب بود . على بن يحيى بن تميم بن المعز در سال 510 به جنگ او رفت و بر او سخت گرفت . ولى چون خواستهايش را بر آورد لشكر باز پس گردانيد . سپس سپاهيان العزيز بن المنصور صاحب بجايه بر سر او تاخت آوردند .
احمد به فرمان او گردن نهاد . ولى همچنان از سوى او به عنوان والى در تونس بماند . تا سال 522 مطرف بن على بن حمدون سردار سپاه يحيى بن العزيز با لشكرى از بجايه به افريقيه راند و همهء شهرهاى آن را تصرف كرد و بر تونس نيز غلبه يافت و احمد بن عبد العزيز را از آنجا براند و با زن و فرزند به بجايه برد .
كرامة بن المنصور عم يحيى بن العزيز امارت تونس يافت و تا پايان عمر در آن مقام بود پس از او برادرش ابو الفتوح بن المنصور به امارت تونس رسيد او نيز تا پايان حيات در آن مقام