است كه در ايام السفاح به هنگام انقراض امويان در افريقيه شورش بر پا كرد ، ديگر عبد اللّه بن سكرديدلك [ 1 ] است و عباد بن صادق از سرداران حماد بن بلكين و سليمان بن بطعنان بن عليان است در ايام باديس بن بلكين و بنى حمدون وزراى بنى حماد . و او حمدون بن سليمان بن محمد بن عليم است . و از ايشان است : ميمون بن جميل . پسر خواهر ( سفيد ) فاتح اندلس . و گروه ديگر كه ذكرشان سخن را به دراز خواهد كشيد .
فرمانروايى صنهاجه در دو طبقه بود : طبقهء اول تلكاته ملوك افريقيه و اندلس و طبقهء دوم مسوفه و لمتونه از ملثمين ملوك مغرب موسوم به مرابطين . و انشاء اللّه ذكر هر دو خواهد آمد . و اللّه اعلم .
طبقهء اول از صنهاجه و فرمانروايى ايشان
اصل اين طبقه فرزندان تلكات بن كرت بن صنهاج بودند . مواطنشان در مسيله بود و تا بلاد حمزه و الجزاير و لمديه و مليانه از مواطن بنى يزيد و حصين و عطاف از زغبه و مواطن ثعالبه در اين عهد كشيده شده بود . بطون ايشان بسيار است و اعقابشان هنوز هم در آن مواطن زندگى مىكنند ، چون متنان و انوغه و بنى عثمان و بنى مزغنه و بنى جعده و تلكاته و بطويه و بنى ايفاون و بعضى از اعقاب تلكاته در حوالى بجايه است . تقدم بر همهء تيرهها از آن تلكاته است .
بزرگ ايشان در عهد اغالبه ، مناد بن منقوس بن صنهاج الاصغر بود . و صنهاج الاصغر ، صناك بن واسفان بن جبريل بن زيد بن واسلى بن سمليل بن جعفر بن الياس بن عثمان بن سكاد بن تلكات بن كرت بن صنهاج الاكبر است . نسبت او را ابن النحوى از مورخان اندلس اين گونه بيان كرده است .
بعضى از مورخان مغرب گفتهاند كه مناد بن منقوش بخشى از افريقيه و مغرب اوسط را گرفت و دعوت بنى عباس آشكار كرد و از فرمان اغالبه سرباز زد .
پس از او پسرش زيرى بن مناد به جاى او قرار گرفت . ميان او و مغراوه از زناته كه از جهت مغرب اوسط همجوار او بودند - چنان كه خواهيم گفت - جنگها و فتنههاى دراز پديد آمد . چون فرمانروايى در افريقيه به شيعه رسيد ، زيرى بن مناد به آنان گرويد ، زيرا دوستدار على ( ع ) بود . و در شمار بزرگترين اولياء دولت شيعه در آمد . در آن هنگام و به نيروى ايشان بر مغراوه كه دشمن ديرنش بود غلبه يافت . مغراوه بدين سبب راه ديگرگون كرد و با ديگر زناته از شيعه رخ برتافتند و در زمرهء ياران مروانيان ، يعنى امراى اموى اندلس در آمدند و براى ايشان در مغرب اوسط و مغرب اقصى دعوت كردند . و ما انشاء اللّه تعالى از آن ياد خواهيم كرد . چون فتنهء ابو يزيد آشكار گرديد و كار عبيديان در مهديه و قيروان پريشان شد ، زيرى بن مناد به سبب نفرتى كه از خوارج ، اصحاب ابو يزيد داشت ، سپاه گرد آورد و به يارى عبيديان - چنان كه خواهى ديد - در حركت آمد .
هامش
[ ( 1 ) ] در نسخهءB: سكرديدالك و درE: سكرديد لك لك .