بربرها ذليل شدند و به قلاع و ديگر پناهگاهها روى آوردند و شوكت قبيلهء اوربه نيز رو به زوال نهاد . بيشترشان در ديار مغرب اقصى استقرار يافتند و از آن پس نام و آوازهاى نداشتند .
سپاهيان عرب بر شهر و ليلى در مغرب مستولى شدند - اين شهر ميان فاس و مكناسه است در كنار جبل زرهون - و در آنجا درنگ كردند . لشكرهايى كه از قيروان مىآمدند سرزمين مغرب را زير پى مىسپردند و بر اين حال ببودند تا محمد بن عبد اللّه بن حسن بن حسن بن على [ ع ] در ايام ابو جعفر المنصور خروج كرد . او به سال 145 در مدينه به قتل رسيد . پس از او پسر عمش حسين بن على بن حسن المثلث بن حسن المثنى بن حسن السبط در ايام الهادى خروج كرد و در فخ كشته شد . فخ در سه ميلى مكه است و اين واقعه در سال 169 اتفاق افتاد . بسيارى از اهل بيت او نيز كشته شدند . ادريس بن عبد اللّه به مغرب گريخت و در سال 172 در ميان قبيلهء اوربه فرود آمد . اميرشان در اين ايام ابو ليلى اسحاق بن محمد بن عبد الحميد اوربى بود .
اسحاق او را پناه داد و بربرها را بر دعوت او گرد آورد . قبايل زواغه و لواته و سدراته و غياثه و نفزه و مكناسه و غماره و همهء بربرهاى مغرب بر او گرد آمدند و با وى بيعت كردند و به فرمانش گردن نهادند و از آن پس در مغرب صاحب ملك و قدرت شد . دولتى به وجود آورد كه پس از او به اعقابش رسيد تا آنگاه كه منقرض شد و ما در دولت فاطميان از آن ياد كرديم
.
خبر از كتامه ، از بطون برانس و حكايت از عزت و غلبهء آنان بر قبايل و چگونگى گرفتن ايشان فرمانروايى را از اغلبيان به دعوت شيعه
اين قبيله از قبايل بربر در مغرب بود . از همه نيرومندتر و سلحشورتر و در فرمانروايى صاحب اثر . نسب شناسان بربر مىگويند كتامه از فرزندان كتام بن برنساند . بعضى گويند : كتم بن برنس . نسب شناسان عرب گويند از حميرند و اين قول ابن كلبى و طبرى است . نخستين پادشاهشان افريقس بن قيس بن صيفى بود از ملوك تبابعه و او بود كه افريقيه را گشود و آن سرزمين به نام او ناميده شد . افريقس پادشاه افريقيه جرجير را كشت و اقوامى را كه در آن سرزمين بودند - چنان كه گفتيم - بربر خواند ، و گويند در ميان بربرها از قبايل عرب صنهاجه و كتامه زيستن گرفتند و تا به امروز نيز در آنجايند و در مغرب منشعب شدند و در نواحى آن پراكنده گشتند . جز اينكه بيشترشان در آغاز بعد از فرو نشستن تهييج رده و آرامش يافتن آن فتنهها در روستاهاى قسنطينه تا مرزهاى بجايه به جانب غرب تا كوههاى اوراس از سمت قبله مسكن گرفتند . در اين مواطن بلادى است مشهور كه اكثرشان از آنهاست چون : ايكجان و سطيف و باغايه و نقاوس و بلزمه و يتكست و ميله و قسنطينه و سكليده و قل و جيجل ، از حدود كوه اوراس تا ساحل دريا ميان بجايه و بونه .
بطون كتامه بسيار است . همه فرزندان غرسن و يسوده پسران كتم بن برنس هستند .