بودند . چون كار او را در سراشيب زوال يافتند و از سوء تدبير او آگاه شدند به محمد بن هشام المهدى پيوستند و با او بودند تا در اندلس فتنهء بربرها آغاز شد و او به هلاكت رسيد و من سال هلاكت او را نمىدانم . زيرى نيز به اندلس رفت و در آنجا بمرد . و من نمىدانم در چه سالى در گذشته است . نيز از رجال ايشان كهلان بن ابى لوابن يصلاصن به اندلس رفت و بر الناصر فرود آمد . او از نسب شناسان بربر بود . ديگر مشاهيرشان ، نسب شناس مشهور سابق بن سليمان بن حراث بن مولات بن دوناس است و تا آنجا كه مىدانيم او بزرگترين نسب شناس بربر است . نيز عبد اللّه بن ادريس كاتب خراج عبيد اللّه المهدى از علماى آن سامان است و شمار ديگرى كه ذكرشان به طول خواهد انجاميد .
اين بود آنچه ما از اخبار مطماطه حاصل كرده بوديم . اما موطن منداس ، يكى از اهل اخبار از بربرها كه من به كتاب او دست يافتهام پنداشته است كه او منداس بن مفر بن اوريغ بن كبورى بن المثنى - كه همان هوار باشد - ناميده مىشده است . گويى - و خدا داناتر است - كه او به اداس بن زحيك كه فرزندخواندهء هوار است و ما به ذكر او خواهيم پرداخت اشارت دارد ولى مطالب در ذهنش خلط شده است . منداس را سه پسر بود چون : شراوه و كلثوم و تكم . گويد : چون كار مطماطه بالا گرفت شيخشان در اين عصر ارهاصن بن عصفراصن ، منداس را مغلوب نمود و از وطن اخراج كرد ولى فرزندانش موطن او را آبادان كردند و هنوز هم در آنجا هستند . پايان سخن . باقى اين قوم در اين عهد در جبل وارشيس [ 1 ] زندگى مىكنند .
اينان هنگامى كه مغلوب بنى توجين - از قبايل زناته - شدند به آن مكان رفتند و در شمار قبايل خراجگزار در آمدند . و اللّه وارث الارض و من عليها .
مغيله
اينان برادران مطماطه و لمايهاند و ملزوزه هم در شمار آنهاست همچنين دونه و كشاته ولى مواطنشان به هم نزديك نيست . مغيله را دو گروه بزرگ است . يكى در مغرب اوسط نزد مصب شلف در دريا از ضواحى مازونه كه تا اين زمان به صورت شهر باقى است . از ساحل آن عبد الرحمان الداخل به اندلس رفت و در المنكب فرود آمد . از ايشان است ابو قرة المغيلى كه بر كيش صفريه بود ، از خوارج . چهل سال فرمانروايى كرد . ميان او و امراى عرب در قيروان در اوايل دولت بنى عباس جنگهايى بود . اين جنگها در طبنه بود . بعضى گويند كه ابو قره از بنى مطماطه است و اين در نظر من درست است . از اين رو اخبار او را با اخبار بنى يفرن - از زناته آوردم .
و نيز از ايشان است ابو حسان كه در آغاز اسلام در افريقيه شورش برانگيخت و ابو حاتم
هامش
[ ( 1 ) ] در نسخهءA: وارشتيسن .