آمدند . خاندانهاى لواته در تپهها و ارتفاعات آن تا آن سوى آن به جبالى كه مشرف بر متيجه است پراكنده شدند . لواته امروز در شمار قبايل خراجگزار است .
جبل دراك در اقطاع فرزندان يعقوب بن موسى از مشايخ عطاف - از زغبه - است .
همچنين از لواته بطونى هستند در كوههايى به نام ايشان معروف ، در جنوب قابس و صقاقس .
بنى مكى رؤساى قابس در اين عهد از ايشان است .
از ايشان نيز در واحههاى مصر ، چنان كه مسعودى آورده ، امت بزرگى زندگى مىكند .
زناره شيخشان بدر [ 1 ] بن سلام بود كه بر تركان بشوريد . سپاه به گوشمال او رفت . بسيارى قومش را كشتند . و او خود به ناحيهء برقع گريخت و امروز در پناه عربهاى آنجاست . از زناره احيايى در نواحى تادلا نزديك مراكش در مغرب اقصى زندگى مىكنند . شمارشان بسيار است . بسيارى از مردم پندارند كه آن در نواحى جابر از اعراب جشم هستند و به زناته در آميختهاند و در شمار آنان آمدهاند . برخى از ايشان نيز در مصر و قراء صعيد چوپانى و كشاورزى مىكنند و برخى نيز در ضواحى بجايهاند . در آنجا قبيلهاى است معروف به لواته كه در دشت تاكرارت از اعمال آن فرود آمدهاند . آنجا را به زراعت و پرورش دام آبادان كردهاند . مشايخشان در اين عهد از فرزندان راجح بن صواب لواتى است . بر آنهاست كه به سلطان خراج بدهند و سپاهى در اختيارش گذارند . اينان بودند بطون معروف لواته . جز اينها شعوب ديگرى است بسيار ، كه در بطون ديگر مندرج شدهاند و در بين قبايل پراكندهاند .
و اللّه وارث الارض و من عليها .
خبر از بنى فاتن كه از ضريسه است يكى از بطون بربرهاى ابتر و سرگذشت احوال ايشان
ايشان بطون مطغره و لمايه و صدينه و كوميه و مديونه و مغيله و مطماطه و ملزوزه و كشانه و دونهاند . همه از فرزندان فاتن [ 2 ] بن تمصيت بن ضريسى بن زحيك بن مادغيس ابترند . آنان از قبايل بزرگ و مشهور بربرند ما اخبارشان را بطنى پس از بطن ديگر تا به آخر مىآوريم .
مطغره ، از ديگر شعوب بزرگتر و به شمار بيشتر است . آنان صاحبان حرفه و بيشتر شهرنشيناند . از آغاز عهد اسلامى و زمان فتح و ايام رده و جنگهاى مربوط به آن همه در مغرب مىزيستهاند و در آنجا صاحب مقامات بودهاند . چون اسلام در ميان بربرها جاى پاى استوار كرد آنان براى فتح اندلس از دريا گذشتند . جمعى نيز در آنجا سكوت گزيدند . چون مذهب خوارج در بربر سريان يافت مطغره به رأى صفريه گرويدند و شيخ ايشان ميسره بود معروف به حقير . چون عبيد اللّه بن الحبحاب از سوى هشام بن عبد الملك بر افريقيه امارت يافت ،
هامش
[ ( 1 ) ] در نسخهءB: يدر .
[ ( 2 ) ] در نسخهءD: فاين .