دولت مولاى ما سلطان ابو العباس بر سرشان افتاد ، همه در فرمان او در آمدند و در حبالهء قدرت او قرار گرفتند . و اللّه ولى الامور و لا رب غيره .
خبر از لواته و از بربرهاى ابتر و سرگذشت احوال ايشان
لواته بطنى عظيم و وسيع از بطون بربرهاى ابتر است كه به لوى كوچك پسر لوى بزرگ پسر زحيك منسوب است . لوى كوچك - چنان كه گفتيم - برادر نفزاو است . لوى ، نام پدر ايشان است . بربر را رسم بر آن است كه چون در جمع ارادهء عموم كنند در آخر الف و تاء افزايند .
پس لوى ، لوات شد . و چون عربها معربش ساختند آن را مفرد تصور كردند و هاء جمع به آخر آن افزودند . ابن حزم گويد : نسب شناسان بربر پندارند كه سدراته و لواته و مزاته از قبطيان هستند و اين درست نيست . البته ابن حزم از كتب علماى بربر در اين باب آگاه نبوده است .
در لواته بطون و قبايل بسيار است چون سدراته بن نيطط بن لوى و عتروزه از ماصلت بن لوى .
سابق و اصحاب او از بنى ماصلت بطون ديگرى جز عتروزه نام بردهاند و آنان عبارتاند از اكوره و جرمانه و مغاغه و بنى زائد بن لوى و بيشتر بطون آن مزاتهاند . نسب شناسان بربر در مزاته بطون بسيارى را مىشمارند چون بلايان و قرنه و مجيجه و دكمه و حمره [ 1 ] و مدونه .
لواته در نواحى برقه - چنان كه مسعودى آورده است در مواطن خود كوچنده بودند و آنان را در فتنهء ابو يزيد نشانهاست ، جماعتى عظيم از ايشان در جبل اوراس مىزيستند . اينان و بنى كملان ابو يزيد را در كارش يارى دادند . قبايل لواته ، تا به امروز در جبل اوراس با ديگر قبايل چون هواره و كتامه زندگى مىكنند ولى بر آن دو برترى دارند . شمار سوارانشان به هزار مىرسد و پيادگانشان همه با ساز نبردند . دولت براى گرد آورى خراج از قبايل جبل اوراس به وجود آنان كفايت مىكند . آنان نيز به خوبى از عهده بر مىآيند . شمارى از سپاهيان را كه بسيجشان بر عهدهء آنان است به لشكرگاه سلطان مىفرستند .
چون قدرت دولت روى به ضعف نهاد ، بنى سعادت از خاندانهاى لواته در اقطاع بنى محمد از دواوده در آمدند . آنان نيز در خدمت دولت قرار گرفتند و از سوى آنان به جمع آورى خراج و گرد آوردن و بسيج سپاه مأمور شدند و در زمرهء رعاياى ايشان قرار گرفتند . برخى از ايشان هم صاحب هيچ اقطاعى نبودند . اينان بنى ريحان و بنى باديس بودند و منصور بن مزنى لواته را به متصرفات خود برد .
چون مزنى زمام كارها به دست گرفت و لواته نيز در زاب توان و قدرتى يافتند چند سالى آنان را به جبليه راند و از اعراب لشكرگاهى بر ضد آنان تشكيل داده آنان در همان
هامش
[ ( 1 ) ]A: حمود .