فرو نشست و اين امر تا به امروز ادامه دارد . فرمانروايى از آن بربرها و قبايل ايشان شد طايفهاى بعد از طايفه ديگر و قبيلهاى بعد از قبيلهء ديگر زمام امور را به دست گرفتند . گاه در دعوت امويان اندلس بودند و گاه در دعوت هاشميان ، از بنى عباس و بنى حسن . آخر الامر تنها به نام خود دعوت كردند ما همهء اينها را بتفصيل آنگاه كه به ذكر دول زناته و بربر مىپردازيم بيان خواهيم داشت .
خبر از بربرهاى ابتر و شعوب ايشان نفوسه و بطون آن و سرگذشت احوالشان
مادغس ابتر جد بربرهاى ابتر بود . پسرش زحيك نام داشت و بطون اين قبيله از او بر آمده است . او را - آن سان كه نسب شناسان عرب ياد كردهاند - چهار پسر بود : نفوس و اداس و ضرى و لوى . اداس در زمرهء هواره در آمد زيرا چنان كه مىگويند مادر اداس را اوريغ بن برنس پدر هواره به زنى گرفت پس نسبش در نسب هواره داخل شد و بطون اداس در هواره مندرج گرديد . اما ضرى و لوى ، در باب بطون ايشان يك يك سخن خواهيم گفت . اما نفوس ، صاحب يك بطن واحد است كه همهء نفوسه به او منسوب است . نفوسه از وسيعترين قبايل بربر بود داراى شعوب بسيار چون بنى زمور و بنى مسكور و ماطوسه .
مواطن بيشتر آنان در اطراف طرابلس و متعلقات آن است و در آنجا كوهى است كه به نام ايشان « جبل نفوسه » خوانده مىشود . آنان در سه مرحلگى جهت جنوبى طرابلس بودند و امروز بقاياى ايشان در آنجا هستند . شهر صبره پيش از فتح اسلامى در زمرهء مواطن ايشان بود . صبره در آغاز فتح مورد حملهء مسلمانان واقع شد و عرب پس از استيلا بر آن ويرانش نمود و امروز جز آثار خرابههايى از آن باقى نيست . از رجال ايشان يكى اسماعيل بن زياد بود كه در سال 132 در آغاز دولت بنى عباس بر قابس غلبه يافت . از مردان نفوسه در اين زمان كسانى در اعمال مصر و مغرب به طور پراكنده زندگى مىكنند . و اللّه وارث الارض و من عليها اما لوى ، از فرزندان اوست : نفزاوه و لواته . و ما به ذكر آن خواهيم پرداخت .
خبر از نفزاوه و بطون ايشان و سرگذشت احوالشان
اينان فرزندان يطوفت بن نفزاو بن لوى بزرگ پسر زحيك هستند . بطونشان بسيار است چون :
غساسه و مرنيسه و زهيله و سوماته و زاتيمه و ولهاصه و مجره و ورسيف و از بطون ايشان است مكلاته . بعضى گويند مكلا از عربهاى يمن است كه در خردى به دست يطوفت افتاد او به فرزنديش برگزيد . بنابر اين از بربر نيست . مكلاته را بطون بسيار است چون بنى ورياغل و كزنايه و بنى يصلتن و بنى ديمار و ريحون و بنى سراين . گويند كه غساسه نيز در نزد نسب شناسان عرب چون سابق المطماطى و غير او چنين است . از بطون ولهاصه است : ورتدين از داحية بن