الجرجانى در كتاب انساب خود گويد : من قولى را كه از اين باب به صحت منتهى شود نمىشناسم جز قول آنان كه مىگويند كه ايشان از فرزندان جالوت هستند ولى معين نشده كه اين جالوت از چه خاندانى است . ابن قتيبه گويد كه او و نوربن هرمل [ 1 ] بن جديلان [ 2 ] بن جالود بن رديلان [ 3 ] بن خطى بن زياد بن زجيك بن مادغس ابتر است .
نيز از او نقل شده : جالوت بن هربال [ 4 ] بن جالود بن ديال [ 5 ] بن قحطان بن فارس . گويد كه فارس مشهور است . و گويند كه بربر را قبايل بسيار و شعوب فراوان است ، چون هواره و زناته و ضريسه و مغيله و رنجومه و نفزه و كتامه و لواته و غماره و مصموده و صدينه و يزدران و درنجين و صنهاجه و مجكسه و وار كلان و غير ايشان . ديگران از جمله طبرى و جز او گفتهاند كه بربر اخلاطى است از كنعان و عماليق . چون جالوت كشته شد و در بلاد پراكنده شدند و افريقس به مغرب لشكر برد و آنان را از سواحل شام به افريقيه برد و در آنجا جاى داد و بربر ناميد . برخى گويند كه ايشان از فرزندان حام بن نوح بن بربر بن تملا بن مازيغ بن كنعان بن حاماند . و صولى گويد : از فرزندان بربر بن كسلوحيم بن مصراييم بن حاماند . و گويند كه عمالقه از بربر بن تملا بن مارب بن قاران بن عمرو بن لاود بن ارم بن سام هستند . بنابر اين قول ، بربرها همان عمالقهاند . مالك بن الموحل [ 6 ] گويد : بربرها قبايل مختلفاند از حمير و مضر و قبط و عمالقه و كنعان و قريش كه در شام به يك ديگر رسيدند و چون آواز بر آوردند افريقس به سبب كثرت بربره كه در كلامشان بود آنان را بربر ناميد . سبب خروج ايشان به قول مسعودى و طبرى و سهيلى اين است كه افريقس آنان را براى فتح افريقيه بسيج كرد و بربر ناميد و از اشعار اوست :
بربرت كنعان لما سقتها * من اراضى الضنك للعيش الخصيب
ابن كلبى گويد : مردم در اينكه چه كسى بربر را از شام بيرون راند . اختلاف دارند بعضى گويند به داود وحى شد كه اى داود ، بربرها را از شام بيرون بران كه آنان جذام زمين هستند . برخى گويند : يوشع بن نون بربرها را از شام بيرون راند و بعضى گويند افريقس و گويند يكى از تبعها پادشاهان يمن . بكرى مىگويد : بنى اسرائيل پس از قتل جالوت ايشان را از شام براندند . مسعودى مىگويد : پس از مرگ جالوت به مغرب گريختند . نخست به مصر رفتند ولى قبطيان بيرونشان راندند ، پس در برقه و افريقيه و مغرب وطن كردند و با فرنگان و افارقه جنگيدند و آنان ايشان را به صقليه و سردانيه و ميورقه و سپس به اندلس روانه ساختند . سپس
هامش
[ ( 1 ) ] در نسخهءD: و ثور بن هربيل . و در نسخهءC: و نور بن هربيل .
[ ( 2 ) ] در نسخهءC: يلاد و در نسخههاىDوE: حديلان .
[ ( 3 ) ] در نسخهءB: ردينال خوانده مىشود .
[ ( 4 ) ] در نسخههاىAوEهربال و در نسخهءCهريان .
[ ( 5 ) ] در نسخهءE: دبال و درC: ذبال .
[ ( 6 ) ] در نسخهءB: الموصل .