و از مكن است بولالين وترين و يصلتن و جرين [ 1 ] و فوغال و از ورتناج است : مكنسه [ 2 ] و مطاسه و كرنيطه و سدرجه و هناطه و فولال [ 3 ] ، فرزندان و رتناج بن ورصطف . و از سمكان است : زواغه و زواوه فرزندان سمكان بن يحيى . ابن حزم زواوه ( به واو ) را در زمرهء بطون كتامه مىآورد و آن درستتر است زيرا وطنشان گواه بر اين مدعاست . ظن غالب اين است كه زواوه فرزندان سمكان بن يحيىاند .
ابن حزم گويد : زواوه به واو از بطون كتامه و آنكه از سمكان است همان است كه به راء نوشته مىشود كه خود قبيلهء معروفى است .
از زواغه است بنى ماجر و بنى واطيل و سمكين . در باب آنها نيز سخن خواهيم گفت .
انشاء اللّه تعالى . و اين پايان كلام در شعوب اين نژاد است به طور اجمال و چون به اخبارشان پردازيم در اين باب تفصيل بيشتر خواهيم آورد .
كسانى كه نسبشان به امم ماضيه مىرسد ، نسب شناسان را در اصل نسب ايشان اختلاف بسيار است و گفتگوها فراوان . چنان كه بعضى از ايشان گويند كه بربرها از فرزندان ابراهيم ( عليه السلام ) و از تيرهء يقشان فرزند او هستند و ما آنگاه كه از ابراهيم سخن مىگفتيم بدان اشارت كرديم . برخى ديگر گويند بربرها از مردم يمن هستند و از يمن آمدهاند . مسعودى گويد : اينان نيز چون غسان و ديگر قبايل يمن هنگام آمدن سيل عرم به اطراف پراكنده شدند . برخى گويند ابرههء ذو المنار آنان را به مغرب آورد و در آنجا نهاد . برخى گويند از قبايل لخم و جذاماند و منازلشان در فلسطين بود و شاهان ايران آنان را از آنجا براندند . چون به مصر آمدند ملوك مصر آنان را از سكونت در مصر باز داشتند . پس از نيل گذشتند و در بلاد پراكنده شدند . ابو عمر بن عبد البر گويد : طوايفى از بربر ادعا كردند كه از فرزندان نعمان بن حمير بن سباء هستند و گويد كه در كتاب اسفنداد حكيم ديده است كه نعمان بن حمير بن سباء در عصر خود پادشاهى يگانه بود . فرزندان خود را فرا خواند و گفت مىخواهم يكى از شما را جهت آبادانى مغرب به آن سامان فرستم . آنان پذيرا شدند و اولمت پدر لمتونه و مسفو پدر مسوفه و مرطا پدر هسكوره و اصناك پدر صنهاجه و لمط پدر لمطه و ايلان پدر هيلانه را به مغرب فرستاد . بعضى از ايشان به جبل درن فرود آمدند و بعضى در سوس و بعضى در درعه .
لمط نزد كزول فرود آمد و با دختر او ازدواج كرد و اجانا پدر زناته در وادى شلف جاى گرفت و بنى ورتجين و مغراو در اطراف افريقيه مكان گرفتند ، از سوى مغرب ، و مصمود در نزديكى طنجه فرود آمد و اين حكايت دراز است . ابو عمر بن عبد البر و ابو محمد بن حزم آن را انكار كردهاند . ديگران گفتهاند كه همهء ايشان از قوم جالوتاند . و على بن عبد العزيز
هامش
[ ( 1 ) ] در فهرستها : جرنن .
[ ( 2 ) ] در نسخهءD: مكيسه .
[ ( 3 ) ] در نسخهءB: بولال خوانده مىشود .