كط و هشت صورت كه ذكر جاهل است و ذكر دانا نه اين است ب ى يا يب كب كج كد ل
لوح مهملات اعتبار طول :
موجبه محصله مهمله مردم داناست :
در شانزده صورت كه همه يا بعضى دانااند صادق بود و در شانزده صورت باقى كاذب .
سالبه محصله مهمله مردم دانا نيست :
در همه صورتها صادق بود الا يكى كه همه دانا باشند در آن صورت تنها كاذب بود .
سالبه معدوله مهمله مردم نادان نيست :
در هفده صورت صادق بود شانزده همان كه همه يا بعضى دانااند و يكى معدوم و پانزده صورت باقى كاذب بود .
موجبه معدوله مهمله مردم نادان است :
در همه صورتها صادق بود الا دو صورت كه همه دانا و همه معدومند در اين دو صورت كاذب بود .
سالبه عدميه مهمله مردم جاهل نيست :
در همه صورتها صادق بود جز يكى كه همه جاهلند در اين صورت تنها كاذب بود .
موجبه عدميه مهمله مردم جاهل است :
در شانزده صورت كه همه يا بعضى جاهلند صادق بود و در شانزده صورت باقى كاذب بود .
اعتبار اقسام طول
موجبه محصله از سالبه معدوليه خاصتر است چه اول در شانزده صورت صادق است و دوم در هفده صورت شانزده بعينه همان و سالبه معدوليه از سالبه عدميه خاصتر است چه اول در هفده صورت صادق است و دوم در همان و در چهارده صورت ديگر پس سيم لازم دوم بود و دوم
أساس الإقتباس ( فارسي ) — صفحة 107
مساهمون: خواجه نصير الدين الطوسي
ص١٠٧