و تركان گرد او جمع شدند ، چون ديلم خود را در برابر تركان ناتوان يافتند بازگشتند و اظهار فرمانبردارى نمودند .
پيش از آنكه آن لشكرها به يارى ركن الدوله آيند ، مرزبان به رى رانده بود . در نبردى كه در گرفت ، مرزبان اسير شد و ركن الدوله او را حبس نمود و باقى سپاهش به آذربايجان گريخت و محمد بن عبد الرزاق در پى ايشان بود .
اصحاب مرزبان گرد پدرش محمد بن مسافر اجتماع كردند ولى او مردى بدخوى و بد سيرت بود . آهنگ قتلش كردند . پسرش وهسودان از او گريخته و به يكى از قلعهها پناه برده بود . محمد نزد پسر گريخت ولى وهسودان او را بگرفت و چندان بر او سخت گرفت كه بمرد .
وهسودان پس از مرگ پدر در كار خود حيران بماند . زيرا ركن الدوله ، محمد بن عبد الرزاق را به آذربايجان فرستاده بود . اين بود كه ديسم را فراخواند . ديسم در قلعهء طارم بود و مرزبان به هنگامى كه بر او ظفر يافته بود او را در آن قلعه فرود آورده بود . مرزبان از ديسم خواست كه كردان را گرد آورد و آهنگ محمد بن عبد الرزاق نمايد . [ چون ميان ديسم و محمد بن عبد الرزاق نبرد درگرفت ديسم شكست خورد و محمد بن عبد الرزاق نيرومند شده ] در آذربايجان بماند و در سال 338 به رى بازگرديد . آنگاه به امير نوح نامه نوشت و برايش هداياى كرامند فرستاد و خواست كه عذر او بپذيرد . او نيز بپذيرفت ، سپس محمد - بن عبد الرزاق در سال 329 به طوس بازگرديد .
در سال 342 ديسم بن ابراهيم از آذربايجان بگريخت ، سبب فرار او آن بود كه يكى از سرداران سالار مرزبان [ 1 ] كه به دست ركن الدوله افتاده و در حبس بود بگريخت . نام اين سردار على بن ميشكى [ 2 ] بود . او پس از فرار به وهسودان پيوست و او را بر ضد ديسم برانگيخت .
وهسودان او را با سپاهى روانه نبرد ديسم كرد . نيز با ديلمها مكاتبه نمود و آنان را به خود جلب نمود . ديسم به مقابله بيامد و وزير خود ابو عبد اللّه النعيمى را در اردبيل نهاد ولى نعيمى اموال و گنجهاى ديسم را برگرفت و از راه ديگر به ميشكى پيوست .
چون خبر به ديسم رسيد به اردبيل بازگرديد . جنگجويان ديلم براى ارزاق خود بانگ و خروش مىكردند . ديلم هر چه از اموال او مانده بود ميان ايشان تقسيم كرد و براى دست يافتن به على بن ميشكى در حركت آمد . چون با او روبرو شد ، آن گروه از ديلم كه همراه او بودند به ميشكى پيوستند و ديسم خود به ارمينيه گريخت .
سپس خبر آمد كه مرزبان از زندان خود در قلعهء سميرم [ 3 ] گريخته و اردبيل را تصرف كرده و بر آذربايجان مستولى شده است و از پى ديلم لشكريانى به اطراف روان داشته است .
ديسم خود را به بغداد رسانيد . معز الدوله او را اكرام كرد و ديسم نزد او بماند .
هامش
[ ( 1 ) ] متن : ركن الدوله
[ ( 2 ) ] متن : منكلى
[ ( 3 ) ] متن : سيرم .