اتفاق افتاد . صعلوك هم به رى رفت و از نجا راهى بغداد شد .
اطروش در سال 302 با سپاه از آمل بيرون آمد و به سالوس ( چالوس ) رفت . صعلوك لشكرى به جنگ او فرستاد ، حسن الداعى ( الصغير ) يا حسن بن القاسم [ 1 ] او را به هزيمت فرستاد . سپس لشكر خراسان به نبرد او آمد . اين لشكر از آن امير سعيد نصر بن احمد بود .
اينان اطروش را در سال 304 كشتند . داماد و فرزندانش جاى او را گرفتند و همواره ميانشان در ديلمستان كشمكشهايى بود و ما از آنها ياد خواهيم كرد .
از فرزندان او ابو القاسم و ابو الحسين [ 2 ] بودند و جماعتى از ديلم در زمره سرداران سپاه او . چون ليلى بن النعمان ديلمى دامادش كه حسن بن القاسم او را امارت جرجان ( گرگان ) داد . نيز از سرداران او بودند ماكان كاكى [ 3 ] كه ولايت استرآباد را در دست داشت و ديگر از سرداران او از ديلم ، اسفار بن شيرويه كه از اصحاب ماكان بود و مرداويج از اصحاب اسفار و لشكرى نيز از اصحاب او بود نيز بويه كه از اصحاب مرداويج بود . و ما از همهء آنان ياد خواهيم كرد .
حسن بن القاسم داماد اطروش بود و در امر دعوت شريك او . چنان كه او را الداعى الصغير مىخواندند . او در سال 308 ليلى بن النعمان از بزرگان ديلم را امارت جرجان ( گرگان ) داد . ليلى بن نعمان را در ميان قوم خود مقامى ارجمند بود . اطروش و فرزندانش او را المؤيد لدين اللّه المنتصر لآل رسول اللّه لقب داده بودند .
خراسان در اين ايام از آن نصر بن احمد سامانى بود و دامغان ثغر آن از ناحيهء طبرستان بود . قراتكين [ 4 ] از موالى آل سامان در دامغان بود ميان او و ليلى بن نعمان جنگهايى در گرفت . ليلى بن نعمان قراتكين را شكست داد و كارش بالا گرفت . بارس [ 5 ] غلام قراتكين به ليلى بن نعمان پيوست . ليلى نيز او را گرامى داشت و خواهر خود به او داد . همچنين ابو - القاسم بن حفص كه خواهر زاده احمد بن سهل بود از او امان خواست و ليلى بن نعمان امانش داد و اكرامش نمود . آنگاه حسن بن ابى القاسم الداعى الصغير او را بر انگيخت كه به نيشابور لشكر برد . او نيز لشكر به نيشابور برد . ابو القاسم بن حفص نيز با او بود . ليلى بن نعمان نيشابور را از دست قراتكين در سال 308 به در آورد ، و در آنجا به نام الداعى الصغير خطبه خواند . امير سعيد نصر بن احمد سپاهيان خود را به سردارى حمويه بن على و محمد بن عبد اللّه [ 6 ] البلعمى و ابو جعفر صعلوك و خوارزم شاه و سيمجور [ 7 ] دواتى [ 8 ] و بغراخان از بخارا بر سر او فرستاد . اينان با ليلى بن نعمان در طوس روبرو شدند . در اين نبرد ليلى به هزيمت به آمل رفت . در آنجا نتوانست در شهر حصار گيرد . بغراخان به دو رسيد و اسيرش
هامش
[ ( 1 ) ] حسن بن زيد .
[ ( 2 ) ] ابو الحسن .
[ ( 3 ) ] كالى .
[ ( 4 ) ] متن : فراتكين .
[ ( 5 ) ] متن : فارس .
[ ( 6 ) ] متن : عبيد اللّه .
[ ( 7 ) ] متن : سيجور .
[ ( 8 ) ] متن : دوانى