تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة 30

مساهمون:

ص٣٠
ميانشان نبرد در گرفت . حسن يكى از سرداران خود را به سارى فرستاد و آن شهر را بگرفت . سليمان به جرجان ( گرگان ) گريخت و حسن بر لشكرگاهش مستولى گرديد و هر چه بود تاراج كرد . همچنين بر زن و فرزندش دست يافت ولى آنها را با چند كشتى به نزد او فرستاد . گويند كه سليمان به اختيار خود گريخت زيرا بنى طاهر را به تشيع گرايش بود . چون سراسر طبرستان حسن بن زيد را صافى شد و سليمان بگريخت ، داعيانش را به نواحى و اطراف بفرستاد . از اين رو به الداعى العلوى معروف شد . حسن بن زيد ، قاسم پسر عم خود ، على بن اسماعيل را به رى فرستاد . رى در دست قاسم بن على بن زين العابدين السمرى بود . قاسم رى را در تصرف آورد و محمد بن جعفر بن احمد بن عيسى بن حسين الصغير بن زين العابدين را در آنجا نهاد . همچنين حسين معروف به الكوكبى پسر احمد بن محمد بن اسماعيل بن محمد بن جعفر را به قزوين فرستاد . او ( ؟ ) را منهزم ساخت و به اسارت گرفت . حسن بن زيد سردار خود واجن را به نبرد محمد بن ميكال فرستاد . واجن لشكر محمد بن ميكال را درهم شكست و او را بكشت و رى را از دست او بستد . اين واقعه در سال 250 اتفاق افتاد . [ 1 ]
هامش
[ ( 1 ) ] اين واقعه در طبرى و ابن اثير كه از مآخذ ابن خلدون در تاليف اين كتاب‌اند به گونه‌اى ديگر آمده است . خلاصهء آن از طبرى چنين است : چون سراسر طبرستان در تصرف حسن بن زيد در آمد او مردى از اهل بيت خود را كه او نيز حسن بن زيد ناميده مىشد به رى فرستاد . او عامل رى را كه از سوى طاهريان بود از آنجا براند و مردى از طالبيين را به نام محمد بن جعفر به جاى او گذاشت و باز گشت . چون خبر به مستعين رسيد اسماعيل بن فراشه را به همدان فرستاد تا در آنجا بماند مباد حسن بن زيد از همدان فراتر رود ، محمد بن طاهر بن عبد اللّه يكى از سرداران خود را به نام محمد بن ميكال به رى فرستاد . پس از نبردى بر محمد بن جعفر الطالبى پيروز گرديد و به رى داخل شد . حسن بن زيد سپاهى به سردارى لازر كه او را واجن مىگفتند به رى فرستاد . در اين نبرد محمد بن ميكال از واجن شكست خورد و كشته شد و رى در تصرف حسن بن زيد در آمد . در روز عرفهء همين سال ( سال 250 ) پس از كشته شدن محمد بن ميكال ، احمد بن عيسى بن على بن حسين الصغير بن على بن حسين بن على بن ابى طالب و ادريس بن موسى بن عبد اللّه بن موسى بن عبد اللّه بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب ظهور كردند . و احمد بن عيسى با مردم رى نماز عيد خواند و به « الرضا من آل محمد » دعوت كرد . محمد بن على بن طاهر با او نبرد كرد . احمد بن عيسى او را منهزم ساخت و به قزوين رفت . آنگاه طبرى در وقايع سال 251 مىآورد : در ماه ربيع الاول اين سال كوكبى در قزوين و زنجان ظهور كرد ولى آل طاهر او را از آن شهرها براندند ، نام كوكبى ، حسين بن احمد بن اسماعيل بن محمد بن اسماعيل الارقط بن محمد بن على بن الحسين بن على بن ابى طالب است .