طفغاج خان را به نيابت در آنجا نهاد ] عمر خان آن ولايات را از او بگرفت و سمرقند را در تصرف آورد . سپس از سپاه خود بگريخت و به خوارزم رفت . سلطان سنجر بر او غلبه يافت و محمد خان را امارت سمرقند داد و محمد تكين [ پسر طغان تكين ] را امارت بخارا .
ابن اثير در ذكر كاشغر و تركستان گويد كه : كاشغر از آن ارسلان خان بن يوسف قدرخان بود - چنان كه آورديم - سپس در تصرف محمود بغراخان [ 1 ] صاحب طراز و چاچ در آمد .
او يك سال و سه ماه در آن بلاد بود و چون بمرد پسرش طغرل [ 2 ] خان بن يوسف قدرخان به جاى او نشست . طغرل خان بلاساغون [ 3 ] را گرفت و شانزده سال حكومت كرد . چون بمرد پسرش طغرل تكين دو ماه به جاى او حكومت كرد ، سپس بغراخان هارون بن طفغاج [ 4 ] . بغراخان كه برادر طغرل خان بود كاشغر را بگرفت و هارون را دستگير نمود و بر ختن تا بلاساغون مستولى شد و بيست سال پادشاهى كرد ، به سال 496 بمرد . بعد از او احمد بن ارسلان خان به جايش نشست . المستظهر باللّه برايش خلعت فرستاد و او را نور الدوله لقب داد .
كشته شدن قدرخان صاحب سمرقند
ابن اثير گويد : اين واقعه در سال 495 بود . گفتيم كه سلطان سنجر با برادرش سلطان محمد بن ملكشاه به بغداد آمد . در آن هنگام كه در بغداد بود قدرخان جبريل بن عمر ، فرمانرواى سمرقند سپاهى گران بسيج كرد و قصد بلاد سنجر نمود . يكى از امراى سنجر به نام كندغدى [ 5 ] با قدرخان باب مكاتبت گشوده بود - و اين به هنگامى بود كه ميان بركيارق و محمد اختلاف بالا گرفته بود - كندغدى قدرخان را ترغيب مىكرد كه به بلاد سنجر لشكر آورد . قدرخان در سال 497 با صد هزار سپاهى به بلخ آمد . سنجر با شش هزار تن به مقابلهء او رفت . چون دو سپاه به يك ديگر رسيدند كندغدى به قدرخان پيوست . قدرخان او را به ترمد فرستاد و او ترمد را تصرف كرد .
به سنجر خبر دادند كه قدرخان در نزديكى بلخ فرود آمده و با سيصد سوار به شكار رفته است . سنجر سردار سپاه خود برغش را بر سر او فرستاد . برغش برفت و آن گروه را تار و مار كرد و كندغدى و قدرخان هر دو اسير شدند . و نيز گويند كه ميانشان نبرد در گرفت ، قدرخان اسير شد و به دست سنجر به قتل رسيد . آنگاه سنجر به ترمد رفت و شهر را در محاصره گرفت تا كندغدى امان خواست . سنجر او را امان داد . كندغدى به غزنه رفت . سلطان سنجر ، محمد ارسلان خان بن سليمان بن داود بغراخان را كه در مرو مىنشست فراخواند و بر سمرقند امارت داد . او از نسل خانان ما وراء النهر بود و مادرش دختر سلطان ملكشاه [ 6 ] . او را از سرزمين
هامش
[ ( 1 ) ] متن : نوراخان
[ ( 2 ) ] متن : طغرا خان
[ ( 3 ) ] متن : بلاد ساغون .
[ ( 4 ) ] متن : طقفاج
[ ( 5 ) ] متن : كنذغرى
[ ( 6 ) ] متن : سلطان سنجر .