بگريخت . در سال 257 المعتمد على اللّه عباسى سعيد بن صالح حاجب را به نبرد سياهان فرستاد . سعيد در آن روزگار عامل بصره بود . از واسط بيامد و با على بن ابان جنگ در پيوست . على بن ابان از سرداران سياهان بود . سعيد منهزم شده در بصره حصار جست . على بن ابان بصره را محاصره كرد و سعيد را امان داد و او تسليم گرديد . على بن ابان به بصره در آمد و مسجد جامع شهر را به آتش كشيد . صاحب الزنج بر او خشم گرفت و بازش فراخواند و يحيى بن محمد البحرانى را به جاى او به بصره فرستاد .
المعتمد على اللّه محمد المولد را به جنگ سياهان به بصره فرستاد ، او سياهان را از شهر براند ولى سياهان به ناگاه بر او شبيخون زدند و سپاهش را درهم شكستند .
سياهان آنگاه به سوى اهواز روان گشتند . منصور بن جعفر الخياط در اهواز بود . سياهان با او رزم آغاز كردند و مغلوبش نمودند . معتمد برادر خود ابو احمد ( الموفق ) را به مكه فرستاده بود . او را فرا خواند و امارت كوفه و حرمين و راه مكه و يمن را به او داد . سپس امارت بغداد و سواد و واسط و كورهء دجله و بصره و اهواز را نيز بدان در افزود . و او را فرمان داد كه يارجوخ [ 1 ] را به جاى سعيد بن صالح بر بصره و كورهء دجله و يمامه و بحرين گذارد . چون سعيد بن صالح شكست خورد يارجوخ ، منصور بن جعفر الخياط را به جنگ صاحب الزنج فرستاد . ولى چنان كه گفتيم منصور بن جعفر كشته شد .
آنگاه المعتمد على اللّه برادر خود الموفق را در ماه ربيع الاول سال 258 به نبرد با صاحب الزنج نامزد كرد . او نيز مفلح را بر مقدمه بفرستاد . مفلح سياهان را از بصره براند .
پس سردارشان على بن ابان بيامد و با مفلح مصاف داد . مفلح كشته شد و يارانش منهزم گرديدند و الموفق به سامراء بازگشت .
اصغجون [ 2 ] بعد از منصور بن جعفر الخياط امارت اهواز يافته بود . يحيى بن محمد البحرانى از سران سپاه صاحب الزنج بر سر او لشكر آورد ولى چون از حركت موفق بدان صوب خبر يافت باز گرديد و خواست با چند كشتى خود را به سامراء رساند ولى كشته شد . صاحب الزنج على بن ابان و سليمان بن موسى الشعرانى را به جاى او فرستاد . اين دو ، اهواز را از اصغجون در سال 259 بگرفتند ! اصغجون در اين نبرد شكست خورد و با كشتى بگريخت و در آب غرق گرديد .
آنگاه المعتمد على اللّه موسى بن بغا را پس از آنكه او را امارت آن نواحى داد به نبرد صاحب الزنج روان نمود .
موسى بن بغا عبد الرحمان بن مفلح را به اهواز فرستاد و اسحاق بن كنداج [ 3 ] را به بصره و ابراهيم بن سيما [ 4 ] را به باداورد . ابن نبردها يك سال و نيم مدت گرفت . موسى بن بغا
هامش
[ ( 1 ) ] يارجوح .
[ ( 2 ) ] اصطيخور .
[ ( 3 ) ] متن : كيداجق .
[ ( 4 ) ] متن : سليمان .