بسيارى از ايشان به ايلك خان پيوستند و او را از نهانگاهش خبر دادند . جماعتى از لشكريان ايلك خان بر سر او تاختند . منتصر ساعتى با آنان جنگ و گريزى كرد و خود را به يكى از احياى عرب كه در طاعت محمود بن سبكتكين بودند ، انداخت . اميرشان ابن بهيج نام داشت . محمود پيش از اين دستگيرى منتصر را از آنان طلب داشته بود . اين عربها او را نزد خود فرود آوردند . چون شب تاريك شد برجستند و او را به قتل رسانيدند . اين واقعه در سال 395 اتفاق افتاد . با مرگ او دولت آل سامان به كلى منقرض شد و نشان حكومتشان برافتاد . و البقاء للّه وحده .
خبر از دولت آل سبكتكين ملوك غزنه و آنچه از سرزمين خراسان و ما وراء النهر از سروران خود گرفتند و آنچه از هند تصرف كردند و آغاز كار و سرانجام احوالشان
اين دولت از شاخههاى دولت آل سامان بود و از آن پديد آمد . و در بسطت و عزت به مرتبتى عظيم رسيد و بر دولت آل سامان در دو سوى جيحون و ما وراء النهر و خراسان و عراق عجم و بلاد ترك و نيز بر هند استيلا يافت .
آغاز كارشان از غزنه بود . و سبكتكين از غلامان الپتكين [ 1 ] بود و الپتكين از موالى آل - سامان . سبكتكين در آن دولت به مقام حاجبى رسيد . در ايام امير سعيد منصور بن نوح با الپتكين به بخارا وارد شد و مقام حاجبى او داشت . چون الپتكين بمرد امير سعيد منصور بن نوح او را به سال 365 امارت داد . چون پسرش ابو القاسم نوح بن منصور به امارت رسيد ، ابو الحسين العتبى را وزارت داد و ابو الحسن بن سيمجور را سپهسالارى خراسان و حكومت نيشابور داد . سبكتكين از او نيك فرمان مىبرد و در انجام نيازهاى او قصور نمىورزيد .
دولت سامانيان را هر چه رسيد از تركان رسيد . بغراخان در عهد امير نوح يك بار بر بخارا مستولى شد و چون او را براندند ، بار ديگر بازگشت . چون ابو الحسن بن سيمجور بمرد به جاى او پسرش ابو على بر خراسان امارت يافت . او نسبت به امير نوح طريق خودكامگى پيش گرفت و در آن ايام يكى از عوامل كشيدن تركان به بلاد سامانيان بود . چون امير نوح بار ديگر بر تخت فرمانروايى خويش مستقر شد همين ابو على در خراسان عصيان كرد و امير نوح ابو - منصور سبكتكين را به يارى خود فراخواند تا او را در فرونشاندن فتنهء ابو على و خللى كه در اركان دولت پديد آمده بود ، يارى رساند . سبكتكين در دستگاه او مقامى ارجمند يافت . امير سامانى امارت خراسان را به او داد تا ابو على بن سيمجور را از آنجا براند . سبكتكين بر همهء شئون دولت سامانى چنگ انداخت تا آنجا كه بخارا و ما وراء النهر را از ايشان بستد و آثار
هامش
[ ( 1 ) ] متن : التيكين .