جان آمدند . ماكان نزد وشمگير كه در رى بود كس فرستاد و يارى طلبيد . وشمگير يكى از سردارانش را بفرستاد . چون به جرجان رسيد كوشيد تا ميانشان طرح صلح افكند ، تا ماكان از مهلكه نجات يابد . و چنين شد و ماكان به طبرستان گريخت و ابو على بر جرجان مستولى شد ، اين واقعه در اواخر سال 328 [ 1 ] بود . ابو على ابراهيم بن سيمجور دواتى را در جرجان به جاى خود نهاد و باز گرديد .
استيلاى ابو على چغانى بر رى و كشته شدن ماكان كاكى
چون ابو على جرجان را گرفت به اصلاح امور آن پرداخت و ابراهيم بن سيمجور دواتى را در آنجا نهاد و در ماه ربيع الاول سال 328 عازم رى شد . وشمگير بن زيار [ 2 ] برادر مرداويج پس از وى بر رى غلبه يافته بود . عماد الدوله و ركن الدوله پسران بويه با ابو على سپهسالار خراسان مكاتبه كرده و او را به تسخير رى برانگيخته بودند . تا چون رى را ضميمهء ديگر سرزمينهاى خود كند ، به سبب وسعت قلمروش از ضبط آن عاجز آيد و رى به دست ايشان افتد .
چون ابو على به سوى رى در حركت آمد وشمگير نزد ماكان كس فرستاد و از او يارى خواست . ماكان نيز از طبرستان بيامد . ابو على نيز پيش راند و در اين حال از جانب ركن الدولة بن بويه برايش مدد رسيد . دو لشكر در نزديكى رى مصاف آغاز نهادند . شكست در لشكر ماكان و وشمگير افتاد . سپس ماكان پاى فشرد و دل بر مرگ نهاد . در اين حال تيرى بر او آمد و او را بكشت . وشمگير به طبرستان گريخت و در آنجا بماند . ابو على بن محتاج در سال 329 بر رى مستولى شد و سر ماكان را همراه با اسيران به بخارا فرستاد . اينان همچنان در اسارت ماندند تا وشمگير در طاعت آل سامان در آمد و در سال 330 به خراسان رفت و خواست كه اسيران را به دو بخشند . اسيران را به دو بخشيدند و آزاد كردند . سر ماكان در بخارا ماند و آن را به بغداد نفرستادند .
استيلاى ابو على بن محتاج بر بلاد جبل
[ 3 ] چون ابو على بن محتاج صاحب خراسان رى را از وشمگير بستد و در آن به نام امير سعيد نصر بن احمد سامانى خطبه خواند ، لشكر به بلاد جبل فرستاد و آنجا را فتح كرد و بر زنجان و ابهر و قزوين و قم و كرج [ 4 ] و همدان و نهاوند و دينور تا حدود حلوان دست يافت و عمال خود به هر جا بفرستاد و به گردآورى خراج پرداخت . حسن بن فيروزان ، پسر عم ماكان ، در سارى بود .
وشمگير همواره مىخواست او را به طاعت خود درآورد ولى او از فرمان سر مىپيچيد .
پس وشمگير آهنگ او كرد و در سارى به محاصرهاش افكند و مغلوبش نمود . حسن بن -
هامش
[ ( 1 ) ] متن : 323
[ ( 2 ) ] متن : زياد
[ ( 3 ) ] متن : جيل
[ ( 4 ) ] متن : كرخ .