سپاهيانش كشته شد و او خود از راه دريا به استراباد گريخت ، در آنجا باقيماندهء سپاهش بر او گرد آمدند . سرخاب پس از آنكه از تعقيب سيمجور باز گرديد و عيال و اصحاب و اموالش را گرد آورده بود نزد او آمد . سيمجور در جرجان اقامت گزيد . سرخاب نيز بمرد ، و ابن الاطروش به سارى بازگرديد و ماكان كاكى [ 1 ] را به جاى خود در استرآباد نهاد . ديلميانى كه در آن حوالى بودند گردش را گرفتند و او را بر خود امير ساختند . [ سپس محمد بن عبيد اللّه البلعمى و سيمجور به استراباد لشكر آوردند و با ماكان بن كاكى جنگ كردند . چون جنگ به دراز كشيد ، با او چنان نهادند كه مالى بستاند و از استراباد به سارى رود تا چنان نمايد كه ايشان آن شهر را به جنگ گرفتهاند ، سپس آنان باز گردند و بار ديگر او به شهر درآيد .
ماكان اين قرار بپذيرفت و به سارى رفت . آنان نيز پس از آنكه بغرا را بر استراباد امارت دادند از آنجا برفتند ] . ماكان باز گرديد و بغرا به جرجان رفت . ماكان به جنگ او لشكر به جرجان برد ، بغرا به نيشابور شد . و اين آغاز كار ماكان بن كاكى است و ما اخبار او را خواهيم آورد .
خروج الياس بن اسحاق بن احمد بن اسد السامانى
پيش از اين از عصيان اسحاق و پسرش الياس در سمرقند سخن گفتيم . اين عصيان در سال 301 بود . و گفتيم كه چگونه سردار حمويه بن على بر او غلبه يافت و اسحاق را به بخارا برد و او در بخارا بمرد . پسرش الياس پس از مرگ پدر به فرغانه رفت و تا سال 316 در فرغانه درنگ كرد ، تا آنگاه كه عزم جزم كرد كه به سمرقند رود . در اين خروج از محمد بن الحسين بن مت [ 2 ] يارى طلبيد . او يكى از سرداران سامانى بود . مردم فرغانه هم از تركان يارى خواستند . آنان نيز به يارى آمدند و قريب به سى هزار سوار گرد آورد و قصد سمرقند كرد . امير سعيد براى دفع او ابو عمرو محمد بن اسد را گسيل داشت با تنى چند از ديگر سرداران با دو هزار و پانصد مرد جنگى . اينان به هنگام ورود الياس در بيرون شهر سمرقند ، ميان درختان پنهان شدند . چون سپاهيان او به زدن خيمهها مشغول شدند ، بيرون جستند . محمد بن الحسين بن مت [ 3 ] منهزم شده به اسپيجاب گريخت و از آنجا به ناحيهء طراز . دهقان ناحيهاى كه او در آنجا فرود آمده بود ، او را بگرفت و بكشت و سرش را به بخارا فرستاد . الياس از فرمانرواى چاچ ابو الفضل بن ابى يوسف يارى خواست او نيز به يارىاش برخاست و محمد بن اليسع [ 4 ] را به يارى او فرستاد . الياس بار ديگر به جنگ والى سمرقند لشكر آورد ولى اين بار نيز شكست خورده به كاشغر گريخت . ابو الفضل نيز اسير شد . او را به بخارا بردند ، در آنجا بمرد . الياس به كاشغر رفت . دهقان كاشغر طغاتكين نام داشت . او از ملوك ترك بود . دختر خود به
هامش
[ ( 1 ) ] متن : ماكان بن كالى
[ ( 2 ) ] متن : رمت
[ ( 3 ) ] متن : الحسين برمت
[ ( 4 ) ] متن : اليسع .