احمد بن ليثويه [ 1 ] ، سردار مسرور البلخى در اهواز بود . چون يعقوب به تستر ( شوشتر ) داخل شد احمد بن ليثوبه از آنجا برفت و چون يعقوب وارد جنديشاپور گرديد سپاهيان خلافت از آن نواحى بگريختند . يعقوب خضر بن العنبر [ 2 ] را به اهواز فرستاد . در اين اوان على بن ابان سردار صاحب الزنج و زنگيان آنجا را در محاصره گرفته بودند . چون خضر بيامد آنان در نهر السدره فرود آمدند . خضر به اهواز داخل شد و آنجا را به نام يعقوب بن الليث بگرفت ، در اين احوال سپاه يعقوب و سپاه صاحب الزنج بر يك ديگر مىتاختند . در يكى از اين تاختها سپاه صاحب الزنج بر سپاه يعقوب حملهاى جانانه كرد . چنان كه لشكر يعقوب تا عسكر مكرم باز پس نشست . هر چه در اهواز بود همه را اين ابان به غارت برد و به نهر السدره باز گرديد . يعقوب براى خضر مدد فرستاد و او را فرمان داد كه از نبرد با زنگيان بازايستد و فقط به ماندن در اهواز بسنده كند ولى على بن ابان در صورتى دست از جنگ بداشت كه همهء خوردنيها را از اهواز بيرون كشند ، و چنين كرد .
وفات يعقوب بن الليث الصفار و امارت برادرش عمرو
در نهم ماه شوال سال 265 يعقوب پس از فتح زخج [ 3 ] و كشتن پادشاه آن و اسلام آوردن مردمش بر دست او ، از جهان برفت . به هنگام مرگ صاحب مملكتى گسترده بود .
يعقوب زابلستان يعنى غزنه و اعمال آن را فتح كرد . المعتمد على اللّه از او دلجويى كرده بود و او را بر سراسر سيستان و سند امارت داده بود و او كرمان و خراسان و فارس را نيز بگرفت و المعتمد على اللّه او را بر همهء آن نواحى فرمانروايى داد . چون ديده از جهان بربست برادرش عمرو به جايش نشست . عمرو به خليفه المعتمد على اللّه نامه نوشت و اظهار فرمانبردارى نمود . از دربار خلافت منشور امارت همهء قلمرو برادرش چون خراسان و اصفهان و سيستان و سند و كرمان و نيز شرطگى بغداد به نام او صادر گرديد . نيز براى او خلعت فرستاده شد . عمرو ، عبيد اللّه بن عبد اللّه بن طاهر را به رياست شرطهء بغداد و سر من رأى - از سوى خود - مأمور نمود .
همچنين امارت اصفهان را به احمد بن عبد العزيز بن ابى دلف داد ، و محمد بن ابى الساج را نيز امارت راه مكه و حرمين داد .
رفتن عمرو بن الليث به خراسان براى قتال با خجستانى
پيش از اين از خجستانى و غلبهء او بر نيشابور و هرات و آشكار كردن دعوت آل طاهر در سال 262 سخن آورديم . چون يعقوب وفات كرد ، عمرو در سال 265 به خراسان لشكر برد
هامش
[ ( 1 ) ] متن : لسوقه
[ ( 2 ) ] متن : خضر بن العين
[ ( 3 ) ] متن : الزنج .