شرقى مصر ساخته بود به آتش كشند و آن يك ميل در يك ميل بود . همه را سوختند و فسطاط را تاراج كردند .
امارت عيسى النوشرى بر مصر و شورش خلنجى
[ 1 ] المكتفى باللّه محمد بن سليمان را امارت مصر داده بود ، چون از امارت استعفا خواست و به بغداد باز گرديد ، خليفه امارت مصر را به عيسى بن محمد النوشرى داد . عيسى در نيمهء سال 292 به مصر آمد . ابراهيم الخلنجى كه يكى از سران بنى طولون بود شورش كرد و با نوشرى به مخالفت پرداخت . نوشرى ماجرا به المكتفى نوشت . خلنجى با جماعتى كه گرد آورده بود آهنگ قيام كرد . نوشرى را كه ياراى مقاومت نبود به اسكندريه گريخت و خلنجى مصر را تصرف كرد . المكتفى باللّه به سردارى فاتك از موالى پدرش المعتضد و بدر الحمامى سپاهى روانهء مصر كرد . بر مقدمه احمد بن كيغلغ با جماعتى از سرداران بيامد . خلنجى در ماه صفر سال 293 در العريش با او مصاف داد . خلنجى لشكر خليفه را منهزم ساخت ، اما فراريان بار ديگر بازگشتند و جنگ در پيوستند . بسيارى از ياران خلنجى نابود شدند و باقى نيز رو به گريز نهادند . سپاه بغداد پيروز شد . خلنجى به فسطاط رفت و در آنجا پنهان گرديد . سرداران سپاه خليفه به فسطاط در آمدند و خلنجى را گرفته به زندان كردند .
چون المكتفى از هزيمت ابن كيغلغ خبر يافت خود آهنگ مصر داشت كه از سوى فاتك نامه رسيد كه خلنجى در زندان است . المكتفى نوشت كه او و همه يارانش را به بغداد فرستد .
در اواسط سال 293 عيسى النوشرى به مصر باز گرديد و همچنان در آنجا بود تا شعبان سال 297 پس از پنج سال و دو ماه از حكومتش بمرد . پسرش محمد بن عيسى زمام امور را به دست گرفت تا آنگاه كه المكتفى ، ابو منصور تكين الخزرى را به امارت مصر فرستاد . او در ماه شوال 297 به مصر داخل شد و بر مسند امارت نشست .
در اين احوال دولت علويان در مغرب نيرو مىگرفت . عبيد اللّه المهدى به سردارى پسر خود ابو القاسم در سال 301 لشكر به مصر فرستاد و در آخر ماه ذو الحجه برقه را بگرفت .
سپس پيش راند و اسكندريه و فيوم را در تصرف آورد . چون المقتدر باللّه خبر يافت ، پسر خود ابو العباس را امارت مصر و مغرب داد . ابو العباس در اين ايام چهار ساله بود . او همان كسى است كه بعدا به خلافت رسيد و الراضى باللّه لقب يافت . چون پدر امارت مصر را به او داد مونس خادم را با سپاهى به نيابت او به مصر فرستاد . مونس با سپاه علويان مغرب مصاف داد و آنان را به جاى خويش باز گردانيد . عبيد اللّه المهدى در سال 302 به سردارى حباسة [ 2 ] الكتامى لشكر به مصر آورد و از راه دريا پيش تاخت و اسكندريه را بگرفت و از آنجا به مصر
هامش
[ ( 1 ) ] متن : خليجى
[ ( 2 ) ] متن : حامسه .