آورد . منكبرس از آن رو خواستار اين شده بود كه مادر ملك مسعود را به زنى داشت . پس صلح برقرار شد و اصحاب برسقى از گردش پراكنده شدند و آن خيالى كه در سر مىپخت كه روزى بر همهء عراق فرمان راند ، باطل شد . برسقى از عراق نزد ملك مسعود رفت و منكبرس به شحنگى بغداد رسيد و دبيس بن صدقه نيز به حله مراجعت نمود .
فتنهء دبيس با سلطان محمود و راندن او از بغداد سپس بازگشتن وى به اطاعت او
دبيس بن صدقه با جيوش [ 1 ] بك اتابك ملك مسعود بسيار مكاتبه مىكرد و همواره او را به طلب سلطنت براى مسعود تحريض مىنمود و به مساعدت وعده مىداد تا به نيروى او خود صاحب قدرتى بيشتر شود ، همچنانكه پدرش در عهد بركيارق و محمد بن ملكشاه چنان بود .
قسيم الدوله بر سقى شحنهء بغداد از شحنگى آنجا افتاده و ملك مسعود مراغه و رحبه را به او اقطاع داده بود و ميان برسقى و دبيس سخت دشمنى بود . دبيس به جيوش بك نامه نوشت و او را به دستگيرى برسقى ترغيب كرد . برسقى نيز از آنجا برفت و به سلطان محمود پيوست ، محمود نيز مقدم او را گرامى داشت .
در اين احوال استاد ابو اسماعيل حسين بن على الاصفهانى الطغرايى نزد ملك مسعود آمد ، پسرش ابو المؤيد محمد بن ابى اسماعيل [ 2 ] براى ملك مسعود ، طغرايى نوشت . چون پدر فرا رسيد ، مسعود او را به وزارت برگزيد و ابو على بن عمار صاحب طرابلس را عزل كرد . وزير جديد نيز نظر دبيس را تحسين كرد . پس آهنگ اجراى آن نمودند .
خبر به سلطان محمود رسيد ، به آنان نامههايى تهديد آميز نوشت ولى اينان نيت خود آشكار كردند و به نام ملك مسعود خطبهء شاهى خواندند و به نام او پنج نوبت زدند .
در اين حال به ايشان خبر رسيد كه سپاهيان سلطان محمود پراكنده شدهاند ، بنابر اين به شتاب خود در افزودند و به نبرد او آمدند . در گردنهء اسدآباد [ 3 ] در ماه ربيع الاول سال 514 نبرد در گرفت . برسقى كه در مقدمهء محمود بود نيك پاى فشرد . مسعود منهزم شد و جماعتى كثير از سپاهيان او اسير شدند . وزير ، ابو اسماعيل طغرايى را نيز آورد و پس از يك سال كه از وزارتش گذشته بود ، فرمان قتلش داد . ابو اسماعيل در نظم و نثر نيكو بود . او را در صنعت كيميا تصانيفى است .
مسعود پس از آنكه از برسقى امان خواست عازم موصل شد . برسقى بشنيد و از پى او
هامش
[ ( 1 ) ] متن : حيوس
[ ( 2 ) ] متن : محمد بن اسماعيل
[ ( 3 ) ] متن : استراباد .