صالح گرايش يافت و عصيان نمود و با الحاكم بامر اللّه بدان شرط بيعت كرد كه صيدا يا بيروت و همهء اموال حلب را به دو دهد . لؤلؤ از آن پس به انطاكيه رفت و نزد روميان ماند . فتح ، حرم لؤلؤ و مادر او را از شهر بيرون برد و در منبج جاى داد و حلب و قلعهء آن را به نواب الحاكم سپرد . و اين شهر همچنان دست بدست مىگشت ، تا آنگاه كه يكى از بنى حمدان معروف به عزيز الملك بر آن امارت يافت . اين عزيز الملك را الحاكم بامر اللّه بركشيد و امارت حلب داد ولى او بر الظاهر ، پسر الحاكم بشوريد . عمهء الظاهر ست الملك [ 1 ] كه زمام امور دولت او را در دست داشت ، كسى را مأمور قتل او نمود و به قتلش آورد . آنگاه عبد اللّه بن على بن جعفر الكتامى معروف به ابن ثعبان [ 2 ] الكتامى را امارت حلب و صفى الدوله موصوف به الخادم را نگهبانى قلعهء آن داد .
استيلاى صالح بن مرداس بر حلب
چون دولت عبيديان بعد از قرن چهارم در مصر رو به ضعف نهاد و دولت بنى حمدان در شام و جزيره منقرض شد ، اعراب دست تطاول به تصرف بلاد بگشودند . پس بنى عقيل بر جزيره مستولى شدند و اعراب شام نيز گرد آمدند و بلاد را ميان خود تقسيم كردند . بدين نحو كه از رمله تا مصر از آن حسان بن مفرج بن دغفل و قوم او بنى طيئ باشد و از حلب تا عانه از آن صالح بن مرداس و قومش بنى كلاب باشد و دمشق و اعمال آن از آن سنان [ 3 ] بن عليان . انوشتكين البربرى از سوى خليفهء مصر عامل دمشق و رمله و عسقلان بود . پس حسان به رمله رفت و آنجا را محاصره نمود . انوشتكين در رمله بود ، از آنجا به عسقلان رفت و حسان بر رمله مستولى شد . صالح بن مرداس نيز به حلب لشكر برد و آنجا را از ابن ثعبان بستد .
ابن ثعبان به قلعه پناه برد . صالح او را در محاصره افكند تا به جان آمد و امان طلبيد ، و صالح قلعه را تصرف نمود . اين واقعه در سال 424 اتفاق افتاد . سپس قلمروش گسترش يافت و سرزمينهاى ميان بعلبك و عانه را نيز در تصرف آورد .
كشته شدن صالح و امارت پسرش ابو كامل
صالح بن مرداس همچنان فرمانرواى حلب بود ، تا سال 420 كه الظاهر لشكر مصر را براى قتال با صالح و حسان به شام فرستاد . سردار اين سپاه انوشتكين البريرى [ 4 ] بود . نبرد ميان دو طرف در اردن در كنار درياچهء طبريه رخ داد . صالح و حسان منهزم شدند و صالح و پسر كوچكش به قتل رسيدند و پسر بزرگش ابو كامل نصر بن صالح از مهلكه برهيد و به حلب رفت . او شبل الدوله لقب داشت . چون اين حادثه اتفاق افتاد ، روميانى كه در انطاكيه بودند
هامش
[ ( 1 ) ] متن : بنت الملك
[ ( 2 ) ] متن : ابن شعبان
[ ( 3 ) ] متن : حسان
[ ( 4 ) ] متن : دريدى .