كنند . امروز از ممالك بنى رسول است . پيش از اين از آن بنى زياد و موالى ايشان بود و سپس - چنان كه گذشت - بنى الصليحى بر آن غلبه يافتند .
عثر و حلى و شرجه [ 1 ] از اعمال زبيد و در شمال آن واقع شدهاند . آنها را اعمال بنى طرف گويند . عثر در طول هفت روز راه است و در عرض ، دو روز راه . و آن از حلى است تا شرجه و از آنجا تا مكه هشت روز راه است . عثر داراى منبر است و بر ساحل دريا واقع شده . سليمان - بن طرف در آن هنگام كه با ابو الجيش بن زياد نبرد مىكرد در آنجا پناه گرفته بود . مبلغ در آمد ( ارتفاع ) آن پانصد هزار دينار است . عاقبت سليمان بن طرف به اطاعت ابو الجيش بن - زياد در آمد و به نام او خطبه خواند و اموال خراج را به نزد او فرستاد . آنگاه اين ناحيه به دست سليمانيان از بنى الحسن از امراى مكه افتاد ، تا آنگاه كه هواشم آنان را از مكه براندند .
يكى از اين خاندان ، غانم [ 2 ] بن يحيى خراج خود را به فرمانرواى زبيد مىپرداخت و به وسيلهء او مفلح الفاتكى از [ ابو محمد ] سرور يارى طلبيد و پس از آن بمرد . و پس از او عيسى بن - حمزه از فرزندان او به امارت رسيد . چون غز يمن را تسخير كرد ، يحيى برادر عيسى به اسارت افتاد و او را به عراق بردند . عيسى به نجات او برخاست و از بندش برهانيد . چون يحيى به يمن باز گرديد برادر خود عيسى را بكشت و به جايش نشست .
مهجم : ديگر از اعمال زبيد مهجم است . از آنجا تا زبيد سه مرحله است . اعراب آن از عشيره [ 3 ] اند و حكم و جعفر دو قبيله از آنند . از مهجم زنجبيل آرند .
سرين [ 4 ] : پايان اعمال تهامه است از يمن . بر ساحل درياست ، بارو ندارد ، خانههايش نيين است . راجح بن قتاده سلطان مكه در سالهاى 650 آنجا را تصرف كرد . دژ آن در فاصلهء نيم مرحله از آن واقع شده است .
زرائب : از اعمال شمالى زبيد است . از آن ابن طرف بود . بيست هزار تن حبشى كه همه در خدمت او بودند در آنجا گرد آمدند . ابن سعيد گويد : اين ناحيه از اعمال زبيد است در فاصله ميان دريا و ناحيهء جبال ، و در شمال زبيد ، بر سر راهى كه به مكه مىرود . عماره گويد : از جاده سلطانى كه برويم از زرائب تا دريا يك روز حتى كمتر از يك روز راه است ، و همچنين است تا جبال .
عدن : از ممالك يمن است در درون زبيد ، بر ساحل درياى هند ، كرسى آن ناحيه است .
شهرى است بازرگانى . از ايام تبعها نيز چنين بوده است . پس از عدن خط استواء است . عدن در سيزده درجهاى آن قرار دارد . در آنجا هيچ كشتزار و درختى نمىرويد . معاش مردمش از صيد ماهى است . نيز لنگرگاه هند است براى كسانى كه از يمن به آنجا مىروند . در آغاز از آن فرزندان معن بن زائده بود ، پس به اطاعت بنى زياد در آمدند و خراج خويش به
هامش
[ ( 1 ) ] متن : سرجه
[ ( 2 ) ] متن : غالب
[ ( 3 ) ] متن : عسيره
[ ( 4 ) ] متن : سرير .