در سال 254 سردارى از قسطنطينيه به صقليه رسيد . مسلمانان با او به نبرد پرداختند و منهزمش ساختند . خفاجه نواحى سرقوسه را به باد تاراج داد ، خلقى را بكشت و به بلرم باز گرديد .
در سال 255 پسر خود محمد را به طرمين [ 1 ] فرستاد . يكى از جاسوسان راه نهانى دخول به شهر را به او بنمود . سپاهيان محمد بن شهر در آمدند و آن را غارت كردند . محمد بن خفاجه از ناحيهء ديگرى آمد ، ياران او پنداشتند كه براى دشمن مدد رسيده بترسيدند ، محمد چون چنان ديد باز گرديد .
سپس خفاجه به سرقوسه راند و آنجا را محاصره كرد و در نواحى آن غارت و كشتار به راه انداخت و باز گرديد . در راه كه مىآمد به دست يكى از سپاهيانش ناگهان و بىخبر كشته شد . اين واقعه در سال 255 اتفاق افتاد . مردم پسرش محمد بن خفاجه را بر خود امير ساختند و ماجرى به ابو الغرانيق محمد بن احمد بن محمد بن الاغلب امير افريقيه نوشتند . او نيز بپذيرفت و برايش منشور امارت فرستاد .
ابراهيم بن احمد بن محمد
چون ابو الغرانيق بمرد ، برادرش ابراهيم به جاى او نشست . او ابو عقال پسر خود را ولايتعهدى داد و برادر خود ابراهيم را سوگند داده بود كه با او به منازعه برنخيزد ، بلكه به نيابت او حكومت كند تا بزرگ شود . چون ابو الغرانيق بمرد ، مردم قيروان نزد ابراهيم رفتند و او را به امارت خود برگزيدند ؛ زيرا ابراهيم مردى نيك سيرت و عادل بود . ابراهيم نخست امتناع نمود ، ولى عاقبت اجابت كرد و وصيت برادر را دربارهء پسرش ابو عقال به يك سو نهاد و به قصر امارت نقل كرد و زمام امور به دست گرفت .
ابراهيم مردى دادگر و دورانديش بود . در زمان او ريشهء ستم و فساد بر كنده شد . خود به شكايت متظلمان گوش فرا مىداد . در عصر او همهء بلاد از تعرض خصم در امان بود . دژها و پناهگاههايى براى نگهبانى در سواحل دريا بنا نهاد . تا آنجا كه چون در ساحل سبته « آتش هشدار از دشمن » مىافروختند ، در يك شب در اسكندريه آگاه مىگرديدند . باروى سوسه را او بنا نهاد . فتنهء عباس بن احمد بن طولون عليه پدرش امير مصر به سال 265 ، در عهد او بود .
او برقه را از احمد بن قرهب [ 2 ] سردار ابن الاغلب بستد . سپس لبده را بگرفت و طرابلس را محاصره نمود . احمد بن قرهب از نفوسه [ 3 ] يارى طلبيد ، اينان به يارىاش شتافتند . احمد بن - قرهب با عباس بن طولون در قصر حاتم نبرد كرد و او را منهزم ساخت . عباس به مصر باز گرديد . اين واقعه در سال 267 اتفاق افتاد .
هامش
[ ( 1 ) ] متن : طرميس
[ ( 2 ) ] متن : محمد بن قهرب
[ ( 3 ) ] متن : قوسه .