آنجا بروند و جان به در برند ، ولى روميانى كه از قسطنطينيه رسيدند راه بر آنان گرفتند .
مسلمانان به درون جزيره باز گشتند و پس از گرفتن چند موضع عازم قصريانه شدند ] [ 1 ] . آن سردار رومى كه از آنان مدد خواسته بود نيز همراهشان بود . مردم قصريانه به استقبال او بيرون آمدند و زمين خدمت ببوسيدند ولى اين فريبى بيش نبود و به زودى به قتلش آوردند .
در اين حال از قسطنطينيه مدد رسيد . روميان با مسلمانان مصاف دادند ، مسلمانان شكست خوردند و باقيماندهء سپاهشان به قصريانه رسيد . محمد بن الحوارى نيز بمرد . مسلمانان زهير بن عوف را بر خود امير ساختند . خداوند مىخواست مسلمانان را بيازمايد ، اين بود كه بارها از روميان شكست خوردند و روميان آنان را در لشكرگاهشان به محاصره افكندند و در تنگنا نهادند . آن گروه از مسلمانان كه در جرجنت [ 2 ] بودند پس از ويران ساختن آن به مازر رفتند ، ولى نتوانستند خود را به ديگر يارانشان برسانند . اينان تا سال 214 در همانجا ماندند چنان كه همه مشرف به مرگ گرديدند ، تا آنگاه كه كشتيهايى از افريقيه و اندلس رسيد و اينان به جهاد بيرون آمدند . قريب به سيصد كشتى گرد آمد و به جزيره فرود آمدند . روميان محاصرهء مسلمانان را رها كردند . مسلمانان در سال 217 شهر بلرم را به امان گرفتند و در سال 219 به قصريانه رفتند و روميان را در سال 220 منهزم ساختند . آنگاه عازم طرمين [ 3 ] شدند .
زيادة اللّه ، فضل بن يعقوب را با سپاهى به سرقوسه فرستاد . اينان غنايمى فراچنگ آوردند . بر گروه ديگرى از مسلمانان ، يكى از سرداران روم راه بگرفت . مسلمانان در زمينى پر خطر و پر از بيشههاى انبوه خود را پنهان ساختند . سردار رومى يك روز درنگ كرد و چون از دست يافتن به آنان نوميد گرديد ، بازگشت . در اين حال مسلمانان حمله كردند . روميان بگريختند و سردارشان از اسب فرو افتاد و زخم برداشت . مسلمانان هر چه سلاح و اموال و چارپا بود به غنيمت گرفتند .
زيادة اللّه ، ابراهيم بن عبد اللّه بن الاغلب را با سپاهى به صقليه فرستاد و او را امارت صقليه داد . اين سپاه در اواسط رمضان به صقليه رسيد . نخست چند كشتى به سويى بفرستاد .
اينان با كشتيهاى رومى رو به رو شدند ، آن كشتيها را به غنيمت گرفتند و هر كس را كه بر آنها سوار بودند كشتند . سپس چند كشتى به سوى قوصره [ 4 ] فرستاد . اينان نيز با چند كشتى رومى برخورد كرد ، و آنها را به غنيمت گرفتند . آنگاه سردار مسلمانان گروهى را به جبل النار و دژهاى اطراف آن فرستاد . اينان نيز با اسيران بسيار باز گشتند . ابن الاغلب در سال 221 سپاهى به جزاير فرستاد ، اين سپاه نيز با غنايم بسيار باز گرديد . همچنين سپاهى به قسطلياسه [ 5 ] فرستاد و سپاه ديگرى به قصريانه . در اين دو نبرد نيز پيروزى نصيب مسلمانان گرديد . در
هامش
[ ( 1 ) ] ميان دو قلاب از ابن اثير ، وقايع سال 201 تكميل شده است
[ ( 2 ) ] متن : كبركيب .
[ ( 3 ) ] متن : طرمس
[ ( 4 ) ] متن : قصوره
[ ( 5 ) ] متن : قطلبانه .