دست گرفت ، زيان راز دار و وزير او شد ، ولى پس از چندى در سال 626 از فرمان او سر بر - تافت و اين به هنگامى بود كه در مرسيه با ابن هود بيعت شده بود . زيان در ابِده خروج كرد .
السيد ابو زيد از او بيمناك گرديد و براى دلجويى از او كس فرستاد ولى زيان سر به فرمان نياورد . ابو زيد به طاغيه برشلونه پيوست و كيش مسيحيت برگزيد .
پس از او ، زيان بلنسيه را بگرفت و ميان او و ابن هود كشمكشهاى بسيار بود . پسران عم او عزيز بن يوسف بن سعد در جزيرهء شقر [ 1 ] به خلاف او برخاستند و به طاعت ابن هود در آمدند . زيان به مقابله بيرون آمد . در شريش ميانشان نبرد در گرفت و زيان منهزم شد . ابن هود از پى او بتاخت در ايستاد . زيان به بلنسيه آمد و چند روز مقاومت نمود . بالاخره ابن هود كه از سوى ديگر مشكلاتى برايش پديد آمده بود او را رها كرد .
طاغيه بر ثغور مسلمانان حمله آورد . صاحب برشلونه به حصن انيشه فرود آمد و آنجا را تصرف كرد . زيان با همهء لشكريان خود به سوى او راند ، اين واقعه در سال 534 اتفاق افتاد . بسيارى از مردم شاطبه و جزيرهء شقر نيز در اين لشكر كشى شركت داشتند و نبردى سخت در گرفت . از جمله ابو الربيع سليمان كشته شد و مردم شهر ، بلنسيه را ترك مىكردند .
يحيى بن ابى زكريا صاحب افريقيه بر ايشان از اموال و سلاح و طعام مدد فرستاد . اين سپاه را به سردارى ابو يحيى بن يحيى بن الشهيد كه از خويشاوندان او بود روانه نمود ، و اين به هنگامى بود كه دعوت بنى عبد المؤمن را ترك گفته بود .
در سال 536 طاغيه بلنسيه را گرفت و زيان به جزيرهء شقر رفت . در آنجا به نام امير ابو - زكريا الحفصى دعوت آغاز كرد و بيعت مردم شهر را به وسيلهء كاتب خود الحافظ ابو عبد اللّه - محمد بن عبد اللّه بن ابى بكر بن الابار [ 2 ] به او اعلام داشت . ابن الابار به تونس رسيد و قصيدهء مشهور خود را كه به قافيهء سين سروده بود ، در برابر او بخواند . و آن قصيدهاى مشهور است و سخت استوار و نيكو . بدان هنگام كه از دلوت بنى حفص در افريقيه ، سخن مىگوييم از آن ياد خواهيم كرد .
آنگاه ابن هود بمرد و مردم مرسيه از فرمان پسرش ابو بكر الواثق سر برتافتند . از سوى او ابو بكر بن خطاب امارت مرسيه داشت . آنگاه نزد زيان كس فرستادند و خواستار او شدند .
زيان به شهر در آمد و قصر را غارت كرد ، و مردم را به بيعت با امير ابو زكريا وادار نمود ، بدان شرط كه شرق اندلس سراسر از آن او باشد . اين واقعه در سال 537 واقع شد . آنگاه ابن عصام در اريوله عصيان آغاز كرد و خويشاوند زيان به شهر لقنت پيوست و در آنجا بود تا آنگاه كه طاغيهء برشلونه در سال 544 آنجا را از او بستد و او به تونس رفت و در سال 568 در تونس بمرد .
هامش
[ ( 1 ) ] متن : اسقر
[ ( 2 ) ] متن : الانبار .