داشت . و اين در حالى بود كه او همچنان خود را به مقام خلافت خاضع نشان مىداد و همهء كارها را از خرد و كلان به آن نسبت مىداد . منصور بن ابى عامر ، مردان بربر و زناته را بر عرب ترجيح نهاد و اعراب را از مناصبشان فرو افكند . وى براى خود شهرى بنا نمود و آن را الزاهره ناميد . خزائن و اموال و اسلحه بدانجا برد و چون پادشاهان بر تخت نشست و فرمان داد كه آن سان كه به پادشاهان درود مىفرستند بر او نيز درود فرستند و خود را الحاجب المنصور لقب داد . همچنين نامهها و فرمانها و مخاطبات همه به نام او بود و گفت تا در منبرها به او دعا كنند و نامش را بر سكهها و طرازها نقش نمايند .
ديوان خود را به جز اينها به چيزهاى ديگر نيز بياراست .
المنصور محمد بن ابى عامر براى دست يافتن به اين خواستهاى خويش سپاهى از بربرها و مماليك تشكيل داد و نيز از بردگان و عجمان جماعتى را به خدمت گرفت و هر كس را كه به مخالفت در برابر خود يافت مقهور ساخت . خود نيز بارها به دار الحرب [ 1 ] به جنگ رفت چنان كه پنجاه و دو غزوه را به انجام رسانيد كه در هيچ يك از آنها شكست نخورد و سپاهش پراكنده نگرديد ؛ حتى به گروههايى كه به اطراف مىفرستاد چشم زخمى نرسيد . سپاهيان او از دريا گذشتند و به بلاد مغرب در آمدند و با توطئههايى كه به كار مىبرد ملوك مغرب را به جان يك ديگر مىانداخت تا آنجا كه همه فرمانش را پذيرا آمدند . از جمله ملوك زناته منقاد حكم او گشتند و پسرش عبد الملك بر سر ملوك مغراوه از آل خزر به فاس لشكر برد و اين به هنگامى بود كه بر زيرى بن عطية [ بن خزر ] پادشاهشان خشم گرفت .
عبد الملك در سال 386 به فاس فرود آمد و آنجا را بگرفت و منشور امارت بر مغرب و اعمال آن چون سجلماسه و غير آن را براى ملوك زناته نوشت . و ما از اين پس در آن - باب سخن خواهيم گفت . زيرى بن عطيه را به تاهرت راند و راههاى فرار بر او بگرفت و او به هنگام فرار هلاك گرديد . سپس عبد الملك [ بن محمد بن ابى عامر ] به قرطبه آمد و واضح را امارت مغرب داد .
منصور بن ابى عامر در سال 392 [ 2 ] پس از بازگشت از يكى از جنگهايش در شهر سالم بمرد ، در اين هنگام قدرت و استيلايش به نهايت رسيده بود . او را در همانجا به خاك سپردند . مدت حكومتش بيست و هفت سال بود .
عبد الملك المظفر بن المنصور محمد بن ابى عامر
[ چون المنصور محمد بن ابى عامر هلاك شد ، پسرش عبد الملك ملقب به المظفر
هامش
[ ( 1 ) ] متن : دار الحرث
[ ( 2 ) ] متن : 374 .