جنگش فرستاد . در اين جنگ موسى منهزم گرديد و پسر عمش كشته شد و حارث به سرقسطه باز گرديد و از آنجا به تطيله راند و موسى را در آنجا به محاصره افكند تا چنان مصالحه كردند كه موسى به ارنيط [ 1 ] رود . حارث چندى در تطيله درنگ كرد ، سپس براى محاصرهء موسى به ارنيط راند . موسى از گارسيا [ 2 ] كه از پادشاهان ناوار بود يارى خواست ، او نيز به يارىاش آمد . حارث به سوى موسى لشكر راند ولى اينان در آن سوى نهر بر او كمين گرفته بودند چون موسى از نهر بگذشت به ناگاه بر او حمله آوردند و بگرفتندش و در اين جنگ چشمانش كور شد . عبد الرحمان از اين واقعه شادمان شد و پسر خود محمد بن - عبد الرحمان را در سال 229 با لشكرى بفرستاد . محمد به بنبلونه [ 3 ] آمد و در آنجا بر مشركان دستبردى نيكو زد و گارسيا صاحب بنبلونه را كه به يارى حارث رفته بود بكشت .
در اين احوال موسى خلاف آشكار كرد . عبد الرحمان به گوشمالى او لشكر فرستاد . موسى ناچار تن به مصالحه داد و پسر خود [ اسماعيل ] را نزد عبد الرحمان به گروگان نهاد و اين نشان فرمانبردارى او بود . عبد الرحمان بپذيرفت و او را بر تطيله امارت داد . موسى به تطيله رفت و در آنجا مستقر گرديد .
در سال [ 230 ] مجوس [ 4 ] در اطراف بلاد اندلس آشكار شدند . اينان نخست در سال 226 در ساحل اشبونه پديد آمدند و مدت سيزده روز با مردم شهر نبرد كردند ، آنگاه به قادس رفتند و سپس به شدونه [ 5 ] ، و ميان ايشان و مسلمانان زد و خوردهايى بود . آنگاه به اشبيليه راندند و در نزديكى آن فرود آمدند . در اواسط محرم سال 228 مسلمانان بر آنها تاختند و غنايم بسيار گرفتند . پس به باجه رفتند و از آنجا به اشبونه . و از اشبونه نيز براندند و ديگر كس خبرى از ايشان نشنيد و بلاد آرامش يافت و عبد الرحمان الاوسط به اصلاح خرابيهاى آنان پرداخت . بعضى از مورخين حادثهء مجوس را در سال 246 نوشتهاند ، شايد هم جز اين باشد و خدا داناتر است .
در سال 231 عبد الرحمان لشكر به جليقيه فرستاد . اين لشكر شهر ليون را محاصره كرد و آهنگ ويران ساختن با روى آن نمود ولى ياراى آن نيافت ، زيرا عرض آن هفده ذراع بود . سوراخى در آن پديد آوردند و بازگشتند .
آنگاه عبد الرحمن حاجب خود عبد الكريم بن مغيث را با سپاهى به بلاد برشلونه فرستاد . او سراسر آن را زير پى سپرد و از دربهايى كه البرت ناميده مىشدند ، بگذشت
هامش
[ ( 1 ) ] متن : اربط
[ ( 2 ) ] متن : غرسيه
[ ( 3 ) ] متن : ينبلونه
[ ( 4 ) ] مراد از مجوس وايكينگها هستند .
[ ( 5 ) ] متن : اشدونه .