حبيب عامل افريقيه را حكم قرار دادند او ثوابه [ 1 ] را منشور امارت اندلس داد . در آخر ماه رجب سال 129 ، ثوابه [ 1 ] اندلس را در ضبط آورد . صميل بن حاتم نيز با او موافقت نمود و اختلاف كلمه از ميان دو فريق برخاست .
ثوابه در سال دوم امارتش به هلاكت رسيد و بار ديگر آتش اختلاف در سراسر افريقيه شعلهور شد . پس به ناچار عبد الرحمان بن كثير را براى اجراى احكام برگزيدند .
دولت بنى اميه هم در مشرق دستخوش تزلزل شده بود . و چون از يك سو خوارج فتنهاى بزرگ بر پا كرده بودند ، از ديگر سو مسوده ( سياه جامگان ) كارشان بالا گرفته بود و امويان از امور اندلس غافل شده بودند . اين غفلتها سبب آن شد كه آشوب و شورش سرتاسر اندلس را فرا گيرد .
دو گروه يمنى و مضرى چنان نهادند كه امارت ميان آن دو گروه به نوبه باشد ، هر گروه يك سال . پس مضريان يوسف بن عبد الرحمان الفهرى را در سال 129 به امارت برداشتند .
او اين يك سال را در دار الامارهء خويش ، قرطبه بود .
چون سال به پايان آمد و نوبت به يمنيان رسيد گرد آمدند تا يكى از خودشان را بر اندلس امارت دهند ولى يوسف بن عبد الرحمان الفهرى به يارى صميل بر سرشان تاخت و خلق بسيارى را بكشت . اين واقعه در شقنده از قراء قرطبه اتفاق افتاد . از اين پس اندلس گرفتار قحط و غلا گرديد . در سال 136 كه تميم بن معبد الفهرى و عامر بن عمر - العبدرى در شهر سرقسطه گرد آمدند صميل بن حاتم با سپاهى از مضريان و قيسيان به جنگشان رفت و بسيارى را بكشت . از آن پس يوسف بن عبد الرحمان الفهرى بر سراسر اندلس سرزمينهاى آن سوى دريا به استبداد و استقلال به حكومت پرداخت . يمنيان مغلوب شدند و براى انتقام از مضريان چشم به راه حوادث نشستند تا آنگاه كه عبد الرحمان بن - معاويه ملقب به الداخل وارد اندلس شد .
يوسف بن عبد الرحمان الفهرى ، صميل بن حاتم بن شمر بن ذى الجوشن را به امارت سرقسطه فرستاد . چون مسوده در مشرق آشكار شدند ، حباب بن رواحة [ بن عبد اللّه ] الزهرى در اندلس قيام كرد و دعوت عباسيان آشكار نمود و صميل را در سرقسطه محاصره نمود . صميل از يوسف بن عبد الرحمان الفهرى يارى خواست ولى يوسف بدين اميد كه صميل در اين محاصره كشته شود - زيرا كينهء او به دل داشت - به يارىاش برنخاست . اما قيسيان به يارى او آمدند و حباب [ 2 ] را از آنجا براندند . چندى بعد صميل از سرقسطه برفت و حباب بازگشت و شهر را بگرفت . يوسف بن عبد الرحمان الفهرى صميل را امارت طليطله داد و در آنجا ببود تا وقايع عبد الرحمان الداخل پيش آمد . و ما بدان اشارت خواهيم كرد .
هامش
[ ( 1 ) ] متن : ثوبه
[ ( 2 ) ] متن : حبحاب .