يافت . در سال 113 عبد الرحمان بن عبد اللّه الغافقى از سوى عبيدة بن عبد الرحمان السلمى امير افريقيه به غزا رفت و در سال 114 در سرزمين دشمن كشته شد ] [ 1 ] چون عبيدة بن - عبد الرحمان پس از دو سال امارتش در افريقيه در سال 113 بمرد از سوى هشام بن - عبد الملك عبيد اللّه بن الحبحاب به امارت افريقيه رسيد او در همان سال 113 به افريقيه آمد و با فرنگان نبرد كرد .
چون عبد الرحمان بن عبد اللّه الغافقى كشته شد ، عبد الملك بن قطن امارت اندلس يافت .
او در سال 115 به سرزمين بشكنس به غزا رفت و سالم باز آمد .
عبد الملك بن قطن در اين نبرد از دشمن كشتار بسيار كرده بود و غنايم بسيار آورده بود . در رمضان سال 117 عبيد اللّه بن الحبحاب او را از امارت عزل كرد و عقبة [ 2 ] بن الحجاج [ 3 ] السلولى را امارت اندلس داد . او پنج سال در آنجا با سيرتى پسنديده حكم راند ، همواره در جهاد بود و در جهاد خويش پيروز . دامنهء مساكن مسلمانان را تا اربونه گسترش داد چنان كه به ساحل نهر رونه [ 4 ] ( رون ) رسيدند .
در سال 121 عبد الملك بن قطن الفهرى به خلاف او برخاست و به قتلش آورد .
گويند او را از اندلس براند و خود به جاى او نشست تا آنگاه كه بلج [ 5 ] بن بشر القشيرى از مردم شام ، در سال 124 وارد اندلس گرديد . بلج بر عبد الملك بن قطن غلبه يافت و يك سال يا حدود يك سال بر آن ديار فرمان راند .
رازى گويد : مردم اندلس بر امير خود عقبة بن الحجاج ، در ماه صفر سال 123 به هنگام خلافت هشام بن عبد الملك بشوريدند . هشام ، عبد الملك بن قطن را بر آنان امارت داد . و اين دومين بار بود كه عبد الملك بن قطن امارت اندلس مىيافت . مدت امارت عقبة بن الحجاج شش سال و چهار ماه بود . او در صفر سال 123 در سر قسطه [ 6 ] بمرد و كار بر عبد الملك بن قطن قرار گرفت .
آنگاه بلج بن بشر از مردم شام به اندلس آمد . او از واقعهء كلثوم بن عياض نجات يافته بود . جماعتى از بربر نيز همراه او بودند . در اندلس بر عبد الملك بن قطن بشوريد و او را بكشت . فهريان در يك سو جمع آمدند و در برابر بلج بايستادند . آن گروه نيز كه رفتار او را با عبد الملك بن قطن ناخوش مىداشتند نيز به آنان پيوستند . قطن و اميه پسران عبد الملك زمام كار ايشان به دست گرفتند و با بلج به نبرد پرداختند . بلج در اين نبرد مجروح شد ولى بر مخالفان خود پيروز گرديد . اين واقعه در سال 124 پس از يك سال يا قريب
هامش
[ ( 1 ) ] ميان دو قلاب از متن افتاده بود . از البيان المغرب ابن عذارى افزوديم . ج 2 . ص 28 .
[ ( 2 ) ] متن : عتبه
[ ( 3 ) ] متن : الحاج
[ ( 4 ) ] متن : ودونه
[ ( 5 ) ] متن : بلخ بن بسر - العبسى
[ ( 6 ) ] متن : سرقوسه .